Haciyev Reşit 
Yapay zeka ile blokzincir teknolojisini bir araya getiren projeler arasında dikkat çeken Wrapped Gonka (WGNK), merkeziyetsiz bir yapay zeka altyapısı sunarak geliştiriciler ve donanım sağlayıcılarını aynı ekosistemde buluşturmayı hedefliyor. Geleneksel bulut sağlayıcılarına alternatif olarak geliştirilen Gonka ağı, hesaplama gücünü yalnızca gerçek yapay zeka işlemleri için kullanmayı amaçlarken, ağın yerel varlığı olan WGNK ise ekosistemin ekonomik yapısında önemli bir rol üstleniyor. Merkeziyetsiz yapısı sayesinde ağ üzerindeki işlem gücü tek bir şirketin kontrolü yerine farklı katılımcılar arasında dağıtılıyor. Böylece hem yapay zeka hizmetlerinin daha verimli ve düşük maliyetli sunulması hem de geliştiricilerin güvenilir ve ölçeklenebilir bir altyapıya erişebilmesi hedefleniyor.
Wrapped Gonka (WGNK) Nedir?
Wrapped Gonka (WGNK), Gonka ekosisteminde kullanılan ve ağın ekonomik işleyişini destekleyen dijital varlıktır. Gonka ise yapay zeka modellerinin eğitimi ve çıkarım (inference) süreçlerini merkeziyetsiz şekilde gerçekleştirmek için geliştirilen bir blockchain altyapısıdır. Proje, klasik bulut bilişim sağlayıcılarının yüksek maliyet, merkezi kontrol ve sansür risklerini ortadan kaldırmayı hedeflerken, mevcut merkeziyetsiz ağlarda görülen verimsiz kaynak kullanımını da çözmeyi amaçlıyor. Gonka’nın geliştirdiği Proof of Compute (PoC) konsensüs mekanizması sayesinde hesaplama gücünün büyük bölümü doğrudan yapay zeka işlemlerine ayrılıyor.
Gonka Nasıl Çalışıyor?
Gonka ağı, yapay zeka işlemlerini zincir dışında (off-chain) gerçekleştirirken yalnızca doğrulama kayıtlarını blockchain üzerinde saklıyor. Böylece hem yüksek performans hem de güvenilir doğrulama sağlanırken, blockchain üzerindeki gereksiz işlem yükü de azaltılıyor. Gerçek hesaplamaların zincir dışında yapılması, yapay zeka modellerinin daha hızlı ve verimli çalışmasına olanak tanıyor.
Ekosistemde iki temel katılımcı bulunuyor:
- Geliştiriciler: Dağıtık işlem gücünü kullanarak yapay zeka uygulamaları geliştiriyor, modellerini Gonka ağı üzerinde çalıştırabiliyor ve merkezi bulut hizmetlerine alternatif bir altyapıdan faydalanabiliyor.
- Host’lar: Donanım kaynaklarını ağa sağlayarak yapay zeka işlemlerini gerçekleştiriyor. Sağladıkları işlem gücü, performans ve güvenilirlik doğrultusunda ağ tarafından ödüllendiriliyor ve ekosistemin temel altyapısını oluşturuyor.
Ağ içerisindeki çıkarım (inference) işlemleri merkezi bir sunucu yerine farklı Host’lar arasında dağıtılarak gerçekleştiriliyor. Bu yapı hem ölçeklenebilirliği artırıyor hem de tek bir hata noktasının oluşmasını engelliyor. Aynı zamanda doğrulama mekanizması sayesinde gerçekleştirilen işlemlerin güvenilirliği korunurken, ağın kesintisiz ve verimli çalışması da destekleniyor.
Proof of Compute (PoC) Teknolojisi
Gonka’nın en dikkat çeken yeniliklerinden biri Proof of Compute (PoC) adı verilen konsensüs mekanizmasıdır. Proof of Work sistemlerinde hesaplama gücünün büyük kısmı yalnızca ağ güvenliği için kullanılırken, Gonka’da bu güç doğrudan yapay zeka hesaplamalarına yönlendiriliyor. Ağ belirli aralıklarla gerçekleştirilen kısa süreli Sprint süreçleriyle katılımcıların işlem gücünü ölçüyor ve buna göre ödül ile yönetişim haklarını belirliyor.
Bu sistem sayesinde:
- Hesaplama kaynaklarının büyük bölümü gerçek AI işlemlerine ayrılıyor.
- Ağ güvenliği korunurken enerji verimliliği artırılıyor.
- Katılımcılar sağladıkları gerçek işlem gücü oranında ödüllendiriliyor.
- Yapay zeka hizmetlerinin maliyetinin düşürülmesi hedefleniyor.
Doğrulanabilir Yapay Zeka Çıkarımı (Inference) Nasıl Gerçekleşiyor?
Gonka ağı, yapay zeka çıkarım (inference) işlemlerini tamamen zincir dışında (off-chain) gerçekleştirirken yalnızca doğrulama kayıtlarını blockchain üzerinde saklıyor. Bu yapı sayesinde hem yüksek işlem performansı korunuyor hem de ağ üzerindeki hesaplamaların doğrulanabilirliği güvence altına alınıyor. Bir çıkarım talebi ağ içerisinde belirli adımları izleyerek farklı katılımcılar arasında dağıtılıyor.
Süreç şu şekilde işliyor:
- Transfer Agent (TA): Kullanıcının gönderdiği çıkarım talebi, ağdaki aktif Host’lar arasından rastgele seçilen bir Transfer Agent’a ulaşıyor.
- Executor: Transfer Agent, isteği yine rastgele seçilen farklı bir Host üzerindeki Executor’a iletiyor. Executor’un ML Node’u yapay zeka modelini çalıştırarak hesaplamayı gerçekleştiriyor.
- Sonuç ve doğrulama: Hesaplama tamamlandıktan sonra sonuç önce Transfer Agent’a, ardından kullanıcıya iletiliyor. Aynı süreçte doğrulama kayıtları blockchain üzerine eklenerek işlemin güvenilirliği kayıt altına alınıyor.
Bu mimari sayesinde Gonka, merkezi bir sunucuya ihtiyaç duymadan yüksek hızda yapay zeka hizmeti sunarken, gerçekleştirilen işlemlerin şeffaf ve doğrulanabilir olmasını da sağlıyor.
Topluluk Broker Sistemi Geliştiricilere Ne Sunuyor?
Gonka, geliştiricilerin ağa kolayca bağlanabilmesi için OpenAI uyumlu API sunan topluluk broker’larıyla çalışıyor. Bu sayede mevcut uygulamaların büyük ölçüde yeniden geliştirilmesine gerek kalmadan Gonka altyapısına geçiş yapılabiliyor. Geliştiriciler yalnızca bir API anahtarı alarak ağı kullanmaya başlayabiliyor ve OpenAI uyumlu uygulamalarını merkeziyetsiz yapay zeka altyapısına entegre edebiliyor.
Topluluk broker sistemi şu avantajları sunuyor:
- Kolay entegrasyon: OpenAI uyumlu API desteği sayesinde mevcut uygulamalar minimum değişiklikle Gonka ağına bağlanabiliyor.
- Esnek broker seçimi: Geliştiriciler, farklı broker’lar arasından fiyatlandırma, performans, desteklenen modeller ve hizmet kalitesi gibi kriterlere göre seçim yapabiliyor.
- Standart API deneyimi: OpenAI SDK’sı ile uyumlu çalışan araçlar ve uygulamalar, ek bir istemci yazılımına ihtiyaç duymadan Gonka altyapısını kullanabiliyor.
Bu yapı, hem geliştiricilerin merkeziyetsiz yapay zeka ekosistemine daha hızlı erişmesini sağlıyor hem de farklı hizmet sağlayıcıları arasında rekabet oluşturarak daha esnek bir kullanım deneyimi sunuyor.
Ödül Sistemi ve Doğrulama Mekanizması Nasıl İşliyor?
Gonka’da Host’lar, sağladıkları gerçek hesaplama gücü karşılığında her epoch sonunda ödüllendiriliyor. Ancak ödül alabilmek için yalnızca yapay zeka işlemlerini tamamlamak yeterli olmuyor. Ağ, Randomized Task Verification ve Confirmation Proof of Compute (cPoC) mekanizmalarıyla Host’ların sunduğu işlem gücünü doğruluyor. Doğrulama sürecinde hile yaptığı tespit edilen veya gerekli performansı sağlayamayan katılımcılar ödüllerini kaybederken, doğrulanmayan ödüller belirli bir sürenin ardından sistem tarafından yakılıyor. Bu yapı, ağın güvenliğini korurken dürüst katılımı teşvik ediyor.
Gonka (GNK) Tokenomics ve Ödül Sistemi
Gonka (GNK), toplam 1 milyar adet sabit arza sahip bir kripto para olarak tasarlandı. Token arzının %80’i (800 milyon GNK) ağı çalıştıran Host’ları teşvik etmek amacıyla ayrılırken, %20’lik bölüm (200 milyon GNK) ise projeyi geliştiren kurucu ekibe tahsis edildi. Host ödüllerinin büyük kısmı, Proof of Compute (PoC) mekanizması kapsamında ağa sağlanan gerçek hesaplama gücüne göre dağıtılıyor.
Host teşvik sistemi iki ana bölümden oluşuyor:
- Core Host Ödülleri (680 milyon GNK): Ağa hesaplama gücü sağlayan Host’lara dağıtılıyor. Bitcoin’e benzer bir ödül modeli uygulanırken, her epoch için belirli miktarda GNK üretiliyor ve PoC ağırlığına göre paylaştırılıyor. Ağ büyüyüp daha fazla GPU sisteme katıldıkça, her bir cihazın kazandığı GNK miktarı azalıyor ve böylece kıtlık temelli bir ekonomik yapı oluşturuluyor.
- Community Pool (120 milyon GNK): Topluluk havuzu tamamen Host’ların yönetimine bırakılıyor ve kullanım şekli merkeziyetsiz yönetişim oylamalarıyla belirleniyor. Bu fonun özellikle ağın ilk dönemlerinde Host’lara likidite desteği sağlamak ve ekosistemin büyümesini desteklemek amacıyla kullanılması planlanıyor.
Ayrıca Gonka, erken dönem likiditeyi desteklemek için özel bir sistem sunuyor. Kullanıcılar USDT, Ethereum veya Bitcoin göndererek köprü (bridge) üzerinden GNK satın alabilirken, Host’lar da kazandıkları GNK’leri akıllı sözleşmeye göndererek aynı havuzdan USDT, Ethereum veya Bitcoin şeklinde ödeme alabiliyor. Bu mekanizma, GNK’nin borsalarda yaygın şekilde işlem görmeye başlamasından önce ağ katılımcılarına likidite sağlamayı hedefliyor.
WGNK Coin Ne İçin Kullanılıyor?
Wrapped Gonka (WGNK), ağ içerisinde farklı amaçlarla kullanılıyor.
Başlıca kullanım alanları şunlar:
- Yapay zeka çıkarım (inference) hizmetlerinin ödenmesi.
- Host’ların teminat (collateral) mekanizmasına katılması.
- Ağ üzerindeki ekonomik işlemlerin gerçekleştirilmesi.
- Proof of Compute sistemi kapsamında ödüllerin dağıtılması.
- Ağ güvenliğinin ve yönetişim süreçlerinin desteklenmesi.
Gonka’da yönetişim gücü yalnızca token sahipliğine değil, sağlanan gerçek hesaplama kapasitesine dayanıyor. Bu yönüyle proje, klasik Proof of Stake ağlarından ayrışıyor.
Wrapped Gonka (WGNK), yapay zeka ve blockchain teknolojilerini bir araya getirerek merkeziyetsiz AI altyapısı oluşturmayı hedefleyen yenilikçi projeler arasında yer alıyor. Proof of Compute konsensüs modeli, işlem gücünü doğrudan yapay zeka görevlerine yönlendirmesiyle dikkat çekerken, geliştiriciler ve donanım sağlayıcıları için daha verimli bir ekosistem oluşturmayı amaçlıyor. Yapay zeka sektöründeki büyümenin devam etmesi halinde Gonka’nın geliştirdiği altyapı ve WGNK tokenının kullanım alanı da yakından takip edilen projeler arasında yer alabilir.
Resmi Bağlantılar
Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.