Hürmüz Boğazı Açılıyor: ABD ve İran Nasıl İkna Oldu?

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik planlanan saldırıları iki hafta boyunca askıya aldığını açıkladı.

Bu karar, Trump’ın daha önce “bütün bir medeniyet yok olacak” tehdidinden ani bir geri dönüşünü temsil ediyor. Kararın uygulanabilmesi için İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen, güvenli ve derhal açması şart koşuldu.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir’in arabuluculuğu, iki taraf arasında diplomasiye zaman kazandırdı.

Trump, X ve Truth Social paylaşımlarında, ateşkesin çift taraflı olduğunu vurguladı. İran ise iki haftalık süre boyunca deniz geçişlerinin güvenli olacağını ve müzakerelere başlayacağını duyurdu.

Trump, İran’dan gelen 10 maddelik öneriyi “müzakereler için uygulanabilir temel” olarak nitelendirdi.

Öneri; ABD’nin bölgedeki tüm üslerden çekilmesi, yaptırımların kaldırılması, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve savaş tazminatlarının ödenmesini kapsıyor. Ayrıca Boğaz üzerinden kontrollü geçiş için protokoller oluşturulacak.

3 Ülke Destek Oldu, Çin İkna Etti

İki ülke arasındaki ateşkes sürecinde Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın yürüttüğü sessiz ama belirleyici diplomasi trafiği, sürecin ilerlemesinde kilit rol oynadı.

Trump, İran’dan gelen 10 maddelik teklif hakkında yaptığı açıklamada, “Bunu müzakere için uygulanabilir bir temel olduğuna inanıyoruz. ABD ve İran arasında geçmişteki çeşitli anlaşmazlık noktalarının neredeyse tamamı konusunda anlaşma sağlandı.

İki haftalık süre anlaşmanın son haline getirilmesine ve tamamlanmasına olanak sağlayacak.” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca anlaşmanın kusursuz bir zafer olduğunu vurgularken, Çin’in İran’ı masaya oturtmada önemli bir rol üstlendiğini belirtti.

Bu üç ülkenin arabuluculuk çabaları, Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişi ve bölgedeki gerilimin kısa vadeli düşüşü açısından kritik bir faktör olarak değerlendiriliyor.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, Pakistan’ın başkentinde kurulacak müzakere masası için tarih verdi ve 10 Nisan Cuma günü İslamabad’da görüşmelerin başlayacağını açıkladı. Konsey, müzakereler sırasında dikkatli olunacağını ve tarafların olası hatalarını yakından takip edeceğini belirtti.

Hürmüz Boğazı ve 10 Maddelik İran Planı

1. Saldırmazlık Garantisi: ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırılardan kaçınacağına dair taahhüt.
2. Hürmüz Boğazı Denetimi: Boğaz üzerindeki İran kontrolü ve güvenli geçiş protokolü.
3. Geçiş Ücreti (Hürmüz Vergisi): Gemilerden alınacak ücret ve gelir paylaşımı.
4. Nükleer Hakların Tanınması: İran’ın uranyum zenginleştirme ve nükleer faaliyetlerinin uluslararası tanınması.
5. Yaptırımların Kaldırılması: Tüm birincil ve ikincil yaptırımların iptali.
6. BM ve UAEA Kararlarının İptali: İran aleyhindeki tüm uluslararası kararların sona erdirilmesi.
7. Savaş Tazminatı ve Yeniden İnşa: Hasar tazminatı ve altyapı çalışmaları için gelir kullanımı.
8. ABD Güçlerinin Çekilmesi: Bölgedeki tüm ABD üslerinden ve konuşlanma noktalarından çekilme.
9. Bölgesel Çatışmaların Sonu: Tüm cephelerde savaşın durdurulması, İsrail dahil.
10. Kalıcı Barış Taahhüdü: Savaşın süre sınırı olmaksızın kalıcı olarak sona erdirilmesi.

Piyasalarda Hızlı Tepki ve Altın-Finans Hareketleri

Trump’ın açıklaması sonrası petrol fiyatları %16 düşerken, ABD hisse senedi vadeli işlemleri yükseldi. Spot altın, açıklamadan sonra $4.812,49 seviyesine çıkarak üç haftanın zirvesine ulaştı; gümüş ise $76,48 ile %4,9 değer kazandı.

Altın türevleri ve diğer değerli metaller de yükseliş kaydetti.

Analistler, bu rallinin kısa vadeli rahatlama niteliğinde olduğunu ve İran’ın şartlara uyup uymayacağının piyasalarda belirleyici olacağını vurguluyor.

200 günlük hareketli ortalama $4.930, psikolojik direnç ve $5.000 seviyesi kritik olarak izleniyor. Benzer şekilde gümüş için $80–$81 seviyesi önem taşıyor.

Bu gelişmeler, enerji arzı ve olası enflasyon etkileri açısından da yatırımcıların dikkatle takip ettiği bir süreci başlattı.

Uzmanlar, ABD enflasyonunun yıl sonunda %4’ün üzerine çıkabileceğini ve enerji fiyatlarındaki volatilitenin faiz kararlarını etkileyebileceğini belirtiyor.

Tehditten Müzakere Masasına Piyasalar aslında henüz Salı sabahı, Trump’ın sosyal medya üzerinden savurduğu o sert tehdidin şokunu yaşıyordu.

ABD Başkanı’nın, İran medeniyetinin “bir daha asla geri gelmemek üzere yok edileceğine” dair ifadeleri, küresel bir felaket senaryosu olarak fiyatlanmıştı. Ancak sadece birkaç saat içinde yaşanan bu keskin “U dönüşü”, en kötü senaryoyu bekleyen yatırımcıyı adeta ters köşe yaptı.

Soru-Cevap

Soru: ABD ve İran arasındaki ateşkes ne kadar sürecek?
Cevap: İki hafta sürecek ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişine bağlı olacak.

Soru: Altın ve gümüş fiyatları bu gelişmeden nasıl etkilendi?
Cevap: Altın %2,3 yükselerek $4.812,49’a, gümüş %4,9 artışla $76,48’a ulaştı.

Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla

Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.