Emre Yumlu 
Küresel ekonomik ve jeopolitik belirsizlik göstergeleri tarihi bir seviyeye ulaştı. Mevcut tablo, 11 Eylül 2001 saldırıları, 2008 küresel finans krizi, Avrupa borç krizi ve Covid-19 pandemisi dönemlerinde görülen zirveleri dahi geride bırakmış durumda. Bu gelişme, yalnızca finansal piyasalar açısından değil, küresel ticaret, yatırım kararları ve para politikaları açısından da kritik bir eşik anlamına geliyor.
Belirsizlik endekslerindeki bu yükseliş; jeopolitik riskler, ticaret gerilimleri, yüksek kamu borçluluğu, enflasyonist baskılar ve merkez bankalarının politika yönüne ilişkin soru işaretlerinin birleşimiyle şekilleniyor.
11 Eylül: Güvenlik Şoku ve Küresel Piyasa Tepkisi
2001 yılında gerçekleşen 11 Eylül saldırıları, yalnızca insani ve siyasi sonuçlar doğurmadı; aynı zamanda küresel ekonomide derin bir güven şokuna yol açtı. ABD borsaları günlerce kapalı kalırken, risk iştahı hızla geriledi. Havacılık, turizm ve sigorta sektörleri ağır darbe aldı. Bu dönem, jeopolitik risklerin ekonomik beklentileri ne kadar hızlı bozabileceğini göstermişti.
2008 Küresel Finans Krizi: Sistemik Çöküş
2008’de Lehman Brothers’ın iflasıyla derinleşen finansal kriz, bankacılık sisteminin kırılganlığını ortaya koydu. Likidite kurudu, kredi piyasaları dondu ve küresel ekonomi resesyona girdi. Merkez bankaları agresif faiz indirimleri ve niceliksel genişleme programlarıyla müdahale etmek zorunda kaldı. Bu süreç, modern finans tarihinin en sert daralmalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Avrupa Borç Krizi ve Pandemi Şoku
2010 sonrasında Yunanistan başta olmak üzere bazı Euro Bölgesi ülkelerinde kamu borcu sürdürülebilirliği tartışma konusu haline geldi. Euro’nun geleceği sorgulanırken, tahvil faizleri hızla yükseldi ve Avrupa Merkez Bankası müdahaleleri belirleyici oldu.
2020’de patlak veren Covid-19 pandemisi ise küresel arz ve talep zincirlerini aynı anda vurdu. Ekonomiler kapanırken, mali ve parasal teşvik paketleri tarihi boyutlara ulaştı. Belirsizlik, sağlık krizi ile ekonomik daralmanın iç içe geçtiği benzersiz bir döneme dönüştü.
Bugünkü Tablo Neden Daha Kırılgan?
Mevcut belirsizlik seviyesi, yukarıda sayılan kriz dönemlerini aşmış durumda. Bunun temel nedeni, risklerin tek bir kaynaktan değil; eş zamanlı olarak ekonomik, jeopolitik ve finansal kanallardan beslenmesi. Yüksek borçluluk, kalıcı enflasyon riski, küresel ticaret bloklaşması ve merkez bankalarının sınırlı manevra alanı, mevcut süreci daha karmaşık hale getiriyor.
Bu ortamda yatırımcı davranışları daha temkinli bir çizgiye kayarken, güvenli liman arayışı ve volatilite artışı öne çıkıyor. Küresel belirsizlikteki bu tarihi zirve, önümüzdeki dönemde politika yapıcıların ve piyasa aktörlerinin kararlarını daha da zorlaştıracak gibi görünüyor.
Son Dakika kripto para haberleri için hemen tıkla.
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.