Emre Yumlu 
EdgeX Exchange, Ethereum üzerinde çalışan Layer-2 altyapısını kullanan merkeziyetsiz bir perpetual vadeli işlem platformudur. Proje, merkezi borsalarda bulunan hızlı işlem deneyimini, DeFi‘nin sunduğu şeffaflık ve kullanıcıların varlıkları üzerindeki kontrolüyle bir araya getirmeyi hedefler.
Klasik bir DEX’ten daha çok profesyonel yatırımcılara yönelik bir işlem altyapısı olarak konumlanan edgeX, özellikle sürekli vadeli sözleşmelerde yüksek işlem kapasitesi ve düşük gecikme süresi sunmaya odaklanır. Kullanıcılar işlemlerini merkezi bir kuruluşun fonlarını saklamasına ihtiyaç duymadan gerçekleştirebilir.
Platformun temel altyapısında StarkEx Layer-2 teknolojisi bulunur. StarkWare tarafından geliştirilen bu sistem, işlemleri Ethereum ana ağına taşımadan önce Layer-2 üzerinde işler ve daha sonra işlemlerin doğruluğunu kanıtlayan zero-knowledge proof mekanizmalarıyla Ethereum üzerinde doğrulanmasını sağlar.
EdgeX, Amber Group tarafından kuluçkaya alınan bir proje olarak 2024 yılında ana ağını kullanıma açtı. 2017’de kurulan Hong Kong merkezli Amber Group, dijital varlık sektöründe kurumsal müşterilere hizmet veren önemli şirketlerden biri olarak öne çıkıyor.
Platformun ekibinde Morgan Stanley, Barclays, Goldman Sachs ve Bybit gibi finans ve kripto sektörünün önde gelen kurumlarında görev yapmış isimler bulunuyor. Bu yapı, edgeX’in geleneksel finans deneyimini kripto para piyasasındaki türev ürün ve borsa altyapısıyla birleştirmesine olanak sağlıyor.
EdgeX Nasıl Çalışır?
EdgeX’in altyapısı dört temel katman üzerine kuruludur. Bu katmanlar işlem gerçekleştirme, Ethereum üzerinde güvenli şekilde sonlandırma, likidite erişimi ve kullanıcı deneyimini birbirinden ayırarak platformun yüksek performansla çalışmasını sağlar.
Settlement Katmanı
Settlement katmanı, işlemlerin Ethereum üzerinde kesinleşmesinden sorumludur. Doğrulanan işlemler StarkEx’in zero-knowledge rollup sistemi aracılığıyla gruplandırılır ve Ethereum ana ağına aktarılır.
Böylece işlemlerin geçerliliği kriptografik olarak doğrulanabilir. Kullanıcılar, merkezi bir şirketin kayıtlarına güvenmek yerine Ethereum’un güvenlik altyapısından yararlanır.
Match Engine Katmanı
Match Engine, platformdaki emirlerin eşleştirildiği ana işlem motorudur. EdgeX bu katmanda saniyede 200.000 emre kadar işlem kapasitesi ve 10 milisaniyenin altında gecikme hedefler.
Bu altyapı, özellikle hızlı pozisyon açıp kapatan ve emir defterindeki fiyat değişimlerine duyarlı profesyonel yatırımcılar için önemlidir.
Hybrid Liquidity Katmanı
Hybrid Liquidity katmanı, farklı blockchain ekosistemlerinden likiditeye erişim sağlamak için kullanılır. EdgeX, 70’ten fazla blockchain ile bağlantılı likidite yapısını desteklediğini belirtiyor.
Amaç, farklı ağlardaki likiditeyi daha verimli kullanarak işlem derinliğini artırmak ve yüksek miktarlı işlemlerde oluşabilecek kaymayı azaltmaktır.
User Interface Katmanı
Son katman ise kullanıcıların platformla etkileşime girdiği arayüzdür. Web ve mobil üzerinden kullanılabilen sistem; gelişmiş emir seçenekleri, alt hesaplar ve çeşitli risk göstergeleri gibi profesyonel işlem araçları sunar.
Bu yapı sayesinde edgeX, klasik merkezi borsalara alışmış kullanıcıların DeFi ortamına geçişini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
EdgeX’te StarkEx Ve Zero-Knowledge Teknolojisi
EdgeX’in en önemli teknik özelliklerinden biri StarkWare tarafından geliştirilen StarkEx altyapısını kullanmasıdır.
StarkEx, işlemlerin büyük bölümünü Ethereum dışında gerçekleştirerek Layer-2 üzerinde ölçeklenebilirlik sağlar. İşlemler tamamlandıktan sonra bunların doğruluğunu kanıtlayan STARK tabanlı zero-knowledge proof’lar Ethereum’a gönderilir.
Bu yöntem, çok sayıda işlemin tek tek Ethereum ana ağına yazılmasına kıyasla daha yüksek işlem kapasitesi ve daha düşük maliyet sağlayabilir.
StarkEx’in edgeX açısından bir diğer önemli avantajı ise kullanıcıların işlemlerin Ethereum tarafından güvence altına alınmasını sağlayan bir yapı sunmasıdır. Sistem, 2020’den bu yana toplamda 1,28 trilyon doların üzerinde işlem hacmi işleyen bir altyapıya dayanıyor.
EdgeX Kullanıcıların Varlıklarını Nasıl Koruyor?
EdgeX’in merkezi borsalardan ayrıldığı temel noktalardan biri non-custodial, yani saklamasız yapısıdır.
Merkezi borsalarda kullanıcıların varlıkları borsanın kontrolündeki cüzdanlarda tutulurken edgeX’te kullanıcıların fonları akıllı sözleşmeler ve blockchain altyapısı üzerinden kontrol edilir. Özel anahtarlar kullanıcı tarafında kalır.
Bu durum, platformun faaliyetlerini durdurması halinde bile varlıkların blockchain üzerindeki mekanizmalar aracılığıyla geri alınabilmesini amaçlar.
EdgeX ayrıca kullanıcıların sisteme daha kolay katılabilmesi için MPC cüzdanlarını ve Privy üzerinden sosyal giriş seçeneklerini destekler. Böylece geleneksel seed phrase kullanmak istemeyen kullanıcılar e-posta üzerinden cüzdan oluşturabilir.
EdgeX’te Merkeziyetsiz Oracle Sistemi
Perpetual işlemlerde fiyat verisinin doğruluğu kritik önem taşır. Yanlış veya manipüle edilmiş bir fiyat, yatırımcıların gerçek piyasa koşullarını yansıtmayan bir fiyat üzerinden likide edilmesine neden olabilir.
EdgeX, bu sorunu azaltmak için fiyat verilerinde Stork oracle altyapısından yararlanıyor. Stork, farklı piyasa kaynaklarından veri toplayarak fiyatların doğrulanmasına yardımcı olan merkeziyetsiz bir oracle sağlayıcısıdır.
Sistem birden fazla kaynaktan gelen fiyatları değerlendirerek tek bir borsadaki olağan dışı fiyat hareketlerinin doğrudan kullanılmasının önüne geçmeye çalışır.
Stork’un altyapısı 35’ten fazla perpetual DEX, 2.000’den fazla varlık ve 300 milyar doların üzerinde işlem hacmi için kullanılıyor. Sistem içerisinde bağımsız veri sağlayıcıları, yüksek frekanslı veri altyapısı ve zincir üzerinde çalışan doğrulama mekanizmaları bulunuyor.
Bu yapı sayesinde edgeX, özellikle volatilitenin yükseldiği dönemlerde daha güvenilir bir fiyatlama mekanizması oluşturmayı hedefliyor.
EdgeX’te eStrategy Nedir?
eStrategy, edgeX ekosisteminin likidite ve strateji odaklı bölümünü oluşturuyor. Sistem, platformdaki likiditenin artırılması ve yatırımcıların farklı stratejiler üzerinden getiri elde edebilmesi amacıyla tasarlanmış durumda.
İlk aşamada eStrategy, AMM modelini kullanıyor. Likidite sağlayan kullanıcılar, traderların karşı tarafında yer alabiliyor. Örneğin yatırımcıların long veya short pozisyonlarının karşı tarafını üstlenerek elde edilen işlem gelirlerinden pay alabiliyorlar.
Getiriler; AMM performansı, likidasyon ücretleri ve edgeX işlem ücretlerinden elde edilen pay gibi farklı kaynaklardan oluşabiliyor.
İlerleyen aşamalarda kullanıcıların kendi strateji havuzlarını oluşturmasına ve sermayeyi farklı stratejilere tahsis etmesine olanak sağlayacak yapının geliştirilmesi planlanıyor.
eStrategy üzerinden yapılan çekim taleplerinde 48 saatlik bekleme süresi uygulanıyor. Bu süreç pozisyonların sonuçlandırılması için kullanılıyor ve bekleme döneminde getiri birikmiyor.
EdgeX’te Hangi Kripto Paralar İşlem Görüyor?
CoinGecko verilerine göre edgeX’te 163 işlem çifti bulunuyor. İşlem hacmi açısından BTC-USD öne çıkarken ETH-USD ve SOL-USD de en aktif çiftler arasında yer alıyor.
Platform yalnızca Bitcoin ve Ethereum gibi büyük kripto paralarla sınırlı değil. DOGE, POPCAT, WIF ve CAKE gibi çeşitli altcoin ve meme coinler üzerinde de perpetual işlemler gerçekleştirilebiliyor.
İşlem çiftlerinin sayısı ve likiditesi zaman içerisinde değişebileceğinden, işlem yapmadan önce platformdaki güncel piyasa listesinin kontrol edilmesi gerekiyor.
EdgeX Emir Türleri
EdgeX, perpetual vadeli işlemlerde üç temel emir türü sunuyor: limit, market ve conditional emirler.
Limit Emir
Limit emirlerde yatırımcı, pozisyon açmak veya kapatmak istediği fiyatı önceden belirler. Emir, piyasa belirlenen seviyeye geldiğinde veya daha iyi bir fiyat oluştuğunda gerçekleşir.
Örneğin Bitcoin 91.200 dolardan işlem görürken 90.000 dolardan BTC-PERP almak isteyen bir yatırımcı, 90.000 dolara limit emir yerleştirebilir.
EdgeX limit emirlerde FOK, GTT, IOC, Post-Only ve Reduce-Only gibi gelişmiş seçenekleri de destekler.
FOK emrin tamamının hemen gerçekleşmesini, aksi halde iptal edilmesini sağlar. IOC emrin mümkün olan kısmını anında gerçekleştirip kalan miktarı iptal eder. GTT ise emrin belirli bir süre boyunca açık kalmasına izin verir. Post-Only emirler maker olarak işlem yapılmasını hedeflerken Reduce-Only mevcut pozisyonun büyümesini engeller.
Market Emir
Market emir, mevcut emir defterindeki en uygun fiyatlardan mümkün olan en kısa sürede işlem gerçekleştirmek için kullanılır.
Örneğin BTC-PERP 91.200 dolardan işlem görüyorsa ve yatırımcı 1 BTC’lik pozisyonu hemen satmak istiyorsa market sell emri verebilir.
Bu emir türünde işlemin gerçekleşmesi garanti edilir ancak kesin fiyat garanti edilmez. Emir defterindeki likiditeye bağlı olarak slippage, yani fiyat kayması meydana gelebilir.
Conditional Emir
Conditional emirler belirli bir tetikleme fiyatına ulaşıldığında aktif hale gelir.
Örneğin Bitcoin’in 90.000 doların altına düşmesi halinde satış yapmak isteyen bir yatırımcı, 90.000 dolarlık tetikleme seviyesi belirleyebilir. Fiyat bu seviyeye ulaştığında conditional market emri devreye girerek mevcut piyasa fiyatından işlem gerçekleştirebilir.
Conditional limit emirde ise hem tetikleme hem de limit fiyatı belirlenebilir. Örneğin yatırımcı Bitcoin 92.000 doları geçtiğinde alım yapmak ancak 92.200 doların üzerinde işlem gerçekleştirmemek isteyebilir.
EdgeX’e Nasıl Kayıt Olunur?
EdgeX kullanmak için mevcut bir EVM uyumlu cüzdan bağlanabilir veya platform üzerinden MPC tabanlı yeni bir cüzdan oluşturulabilir.
Harici cüzdan kullanacak yatırımcıların öncelikle USDT ve işlem ücretleri için yeterli ETH bulundurması gerekir. Platformun verdiği örneğe göre Arbitrum ağı üzerinden USDT teminat olarak, ETH ise gas ücretleri için kullanılabilir.
Cüzdan bağlantısı gerçekleştirildikten sonra kullanıcıdan mesaj imzalaması istenir. Ardından USDT yatırılarak işlem hesabı fonlanabilir.
Alternatif olarak e-posta üzerinden MPC cüzdanı oluşturmak da mümkündür. Kullanıcı e-posta adresini girdikten ve gönderilen 6 haneli kodu doğruladıktan sonra edgeX otomatik olarak bir EVM adresi oluşturur.
Bu adrese Arbitrum üzerinden USDT gönderildikten sonra hesap işlem yapmaya hazır hale gelir.
Fon gönderirken blockchain ağının doğru seçilmesi özellikle önemlidir. Yanlış ağ üzerinden yapılan transferler ciddi gecikmelere veya fonların kaybedilmesine yol açabilir.
EdgeX Para Yatırma İşlemleri
EdgeX’te işlem yapabilmek için minimum 10 USDT yatırılması gerekiyor.
Ethereum ana ağından yapılan yatırma işlemlerinde blockchain onaylarının tamamlanması bekleniyor. Yaklaşık 15 onay sonrasında fonların edgeX hesabında kullanılabilir hale gelmesi yaklaşık beş dakika sürebiliyor.
Platform, Ethereum dışındaki ağlardan gelen yatırımları da destekliyor. Bu işlemler ilgili blockchain üzerindeki asset pool’lar aracılığıyla Layer-2 hesabına aktarılıyor.
Çok yüksek miktarlı, özellikle 300.000 doların üzerindeki Ethereum dışı yatırımlarda likiditenin yeniden dengelenmesi gerektiği için işlemin hesaba yansıması iki saate kadar sürebiliyor.
EdgeX yatırma işlemleri için platform ücreti almıyor. Kullanıcı yalnızca işlemin gerçekleştirildiği blockchain ağının gas ücretini ödüyor.
EdgeX Para Çekme İşlemleri
EdgeX üzerinden Ethereum ve desteklenen diğer EVM uyumlu ağlara para çekilebiliyor.
Ethereum çekimlerinde işlemler gruplandırılıyor, doğrulanıyor ve Ethereum Layer-1 üzerinde sonlandırılıyor. Bu nedenle çekim işleminin tamamlanması ağ yoğunluğu ve doğrulama sürecine bağlı olarak dört saate kadar sürebiliyor.
Ethereum dışındaki ağlarda ise çekimler ilgili Layer-2 asset pool’ları üzerinden gerçekleştiriliyor. Kullanıcının işlem hesabındaki varlık önce L2 havuzuna aktarılıyor, ardından hedef blockchain üzerindeki edgeX rezervinden eşdeğer miktar kullanıcının cüzdanına gönderiliyor.
Bu nedenle Ethereum dışındaki ağlarda maksimum çekim miktarı yalnızca kullanıcının bakiyesine değil, ilgili ağın asset pool likiditesine de bağlı.
Ücret tarafında Ethereum çekimlerinde standart Ethereum gas ücreti uygulanırken diğer EVM uyumlu ağlarda 1 USDT sabit ücret + çekim miktarının %0,05’i tahsil ediliyor.
EdgeX İşlem Ücretleri
EdgeX’te standart kullanıcılar için maker ve taker ücretleri farklıdır.
Platformda temel ücretler yaklaşık olarak:
- Maker: %0,012
- Taker: %0,038
şeklindedir.
Bununla birlikte edgeX sabit bir ücret yapısı kullanmıyor. Kullanıcının son 30 günlük işlem hacmi arttıkça daha düşük ücret sunan kademeli bir sistem uygulanıyor.
Bu nedenle yüksek hacimli yatırımcıların gerçek işlem maliyeti standart oranlardan daha düşük olabilir.
EdgeX’in Avantajları Ve Dezavantajları
EdgeX’in en önemli avantajı, merkezi borsalara benzer bir işlem deneyimini Ethereum’un güvenlik özellikleriyle birleştirmeye çalışmasıdır.
StarkEx altyapısı yüksek işlem kapasitesi sunarken, kullanıcıların fonlarının merkezi bir kuruluş tarafından tutulmaması platformu geleneksel CEX modelinden ayırıyor. Ayrıca forced withdrawal mekanizmaları, platform operatörünün sorun yaşaması durumunda kullanıcıların varlıklarına erişebilmesini amaçlıyor.
Bununla birlikte edgeX henüz Hyperliquid gibi daha geniş kullanıcı tabanına ulaşmış platformlarla aynı ekosistem derinliğine sahip değil. Bazı piyasalarda likidite değişken olabilir ve Ethereum dışındaki çekim işlemlerinde asset pool likiditesinin dikkate alınması gerekir.
Dolayısıyla edgeX özellikle Ethereum tabanlı güvenlik, self-custody ve denetlenebilir işlem altyapısını önemseyen yatırımcılar için daha anlamlı bir seçenek olabilir.
EdgeX platformunu hemen kullanmak için indirimli kayıt linkimizi kullanabilirsiniz.
Resmi Bağlantılar
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.