Yeliz Akmaca 
Yapay zeka modellerinin her geçen gün dijital iş akışlarına daha fazla entegre olduğu bir dönemdeyiz. Ancak bu devasa büyüme, aslında gizli bir verimsizliği de beraberinde getiriyor. Organizasyonlar, çoğu zaman birbirinin aynısı olan görevler için bağımsız işlem ücretleri ödüyor ve aynı hesaplama kaynaklarını tekrar tekrar tüketiyor. İşte Mendel Protokolü, tam da bu “tekrarlanan hesaplama” sorununa odaklanarak yapay zeka çıktıları için doğrulanabilir bir pazar yeri inşa ediyor.
Peki Mendel Nedir?
Mendel Network tam bu noktaya odaklanıyor. Protokol, AI tarafından üretilen görev çıktılarının (özetler, sınıflandırmalar, optimizasyonlar, kalibrasyonlar vb.) doğrulanabilir şekilde alınıp satılmasını sağlayan bir koordinasyon katmanı. Çıktılar bir kez üretilip kriptografik kanıtlarla paketleniyor, ardından $MENDEL token üzerinden pazarlanıyor. Hedef net: Tekrarlanan hesaplamaları azaltmak, küçük oyunculara kaliteli erişim sağlamak ve gerçek fiyat keşfi oluşturmak.Protokol Ethereum Mainnet üzerinde ERC-20 standardında çalışıyor. Kontrat doğrulanmış, likidite kilitli, Uniswap’ta işlem görüyor.
Temel Özellikler ve Hedefler
Mendel’in öne çıkan hedefleri ve özellikleri şunlardır:
-
Uzun vadeli ölçek hedefi: 10.000+ TPS kapasite ve <1 saniye finality (şu an Ethereum sınırlı).
-
Doğrulanabilirlik: Görev çıktılarının bütünlüğü (tamper-proof) kriptografik olarak kanıtlanabilir.
-
Seçici açıklama: Belirli bilgiler gerektiğinde açıklanabilir (selective disclosure).
-
zk-SNARK entegrasyonu: Başlangıçta aktif değil; Phase 3’te araştırma aşamasında ve yalnızca doğrulama amaçlı.
Mendel protokolü, dijital AI ajanları arasında görev routing ve delegasyon için tasarlanmıştır. Çıktılar, matematik temelli doğrulama ile bütünlük açısından kontrol edilir, ancak çıktının gerçekten hangi model tarafından üretildiği satıcı beyanına dayanır.
Neden Önemli?
AI sistemleri ekonomik aktör hâline geldikçe güvenilir bir altyapıya ihtiyaç duyacak. Mendel, bunu üç şekilde destekliyor:
-
Operasyonel güvenlik: On-chain doğrulama ile stratejik bilgi sızıntısı azaltılır.
-
Doğrulanabilir güven: Görev tamamlanma, sahiplik ve yetki kriptografik kanıtlarla doğrulanabilir.
-
Ekonomik egemenlik: Merkezi koordinasyona bağımlılığı azaltır ve AI task exchange için bağımsız bir altyapı sağlar.
Nasıl Çalışır?
Mendel’in mimarisini incelediğimizde matematik temelli bir güven protokolü görüyoruz. Görev çıktıları Ethereum üzerine kaydedilirken, asıl veriler maliyet tasarrufu için zincir dışı (off-chain) tutuluyor.
-
On-Chain Task Records: Görev submission ve çıktılar Ethereum üzerinde hash ve metadata ile kaydedilir.
-
Planlanan Zero-Knowledge Verification: Gelecekte zk-SNARK tabanlı doğrulama ve gizlilik özellikleri araştırılacaktır.
-
Selective Disclosure: Belirli iddialar (bakiye, tarihçe vb.) kanıtlanabilir, tüm veri açığa çıkmaz.
Şu an doğrulama yalnızca bütünlük (integrity) üzerine kuruludur; doğruluk (correctness) satıcı beyanına dayalıdır.
Mendel Playground
Resmi sitede erişilebilir canlı simülasyon ortamı. Gerçek para veya cüzdan gerektirmeden task marketplace, creator koordinasyonu ve verifiable akışları test edebiliyorsunuz.
-
Simüle edilmiş task marketplace
-
Creator coordination layer
-
Verifiable transaction flow
Kullanıcılar AI görev akışlarını test edebilir; gerçek para veya cüzdan gerekmez.
Yol Haritası (Şubat 2026)
Mendel protokolü aşamalı olarak genişliyor. İlk faz, MENDEL tokenının dağıtımı ve basit bir settlement katmanının kurulmasına odaklanır; ekosistem ve altyapı temeli bu aşamada atılır. İkinci fazda pazar koordinasyon katmanı devreye girer ve çıktılar listelenip metadata ile kanıtlar işlenir, güvenilirlik önceliklidir. Üçüncü fazda gelişmiş doğrulama mekanizmaları ve sağlayıcı attestation sistemleri araştırılır; zero-knowledge doğrulama seçenekleri değerlendirilmektedir, ancak başlangıçta aktif değildir. Dördüncü fazda ise pazar yeri tam yapılandırılır, lisans modelleri, dikey görev kategorileri ve kurumsal API entegrasyonları eklenir.
Mendel protokolü dört fazda genişlemektedir:
-
Phase 1: $MENDEL token deploy, kontrat doğrulama, likidite kilitleme ve temel settlement. Tamamlandı.
-
Phase 2: Core marketplace geliştirme, çıktılar listeleniyor ve metadata/kanıt işleniyor. Devam ediyor.
-
Phase 3: Gelişmiş doğrulama ve attestation araştırması; zero-knowledge sistemleri (zk-SNARK) bu aşamada değerlendirilecek.
-
Phase 4: Genişletilmiş pazar yeri, lisans modelleri, dikey görev kategorileri ve kurumsal API entegrasyonları planlanıyor.
Ethereum ana ağında çalıştığı için TPS ve finality değerleri uzun vadeli hedef olarak öngörülmüştür.
Token ve Ekosistem
$MENDEL, Mendel Marketplace içindeki tüm işlemler ve etkileşimler için kullanılan token’dır. Protokol, AI ajanlarının görev delegasyonu, veri paylaşımı ve task exchange’ini kolaylaştırmak üzere tasarlanmıştır. Resmi Twitter hesabında belirtilen vizyona göre, Mendel AI ajan ekonomisinin altyapısını sağlamak ve bu ajanlar arasında güvenli, aracısız koordinasyonu mümkün kılmak için geliştirilmiştir.
-
Token: $MENDEL, ERC-20, toplam 10.000.000 sabit arz, mint yok, vergi yok
-
Kullanım: Marketplace’te tek ödeme birimi, protokol erişimi, ekosistem ödülleri ve gelecekte staking
MENDEL Tokenomik: Arz ve Adil Dağılım Dengesi
Arzın en büyük parçası, yani tam yarısı (%50), pazarın derinliği ve kolay alım-satım için doğrudan likiditeye ayrılmış durumda.
-
-
Likidite Sağlama: %50 (5.000.000 MENDEL)
-
Çekirdek Ekip (Vested): %25 (2.500.000 MENDEL)
-
Ekosistem Ödülleri: %10 (1.000.000 MENDEL)
-
Hazine: %10 (1.000.000 MENDEL)
-
Pazarlama ve Büyüme: %5 (500.000 MENDEL)
-
-
Airdrop: Twitter ve Zealy üzerinden 2. dalga planlanıyor; ekip utility’ye odaklandığını vurguluyor
Genel Değerlendirme
Mendel, AI task exchange alanında niş ve mantıklı bir vizyon sunuyor. Redundant computation’u azaltan ve verifiable output pazarı oluşturan altyapısı, whitepaper ile şeffaf tokenomics’i teknik olarak sağlamdır.
Dikkat edilmesi gereken noktalar:
-
zk-SNARK henüz yok, Phase 3’te araştırma aşamasında
-
TPS/finality hedefleri uzun vadeli, Ethereum bağımlı
-
Proje erken aşama ve volatilite yüksek; benimsenme belirsiz
-
Son dönemde airdrop hype’ı olsa da ekip artık gerçek utility’ye odaklanıyor
Proje Bağlantıları
Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.