Haciyev Reşit 
Kripto varlıkların yaygınlaşmasıyla birlikte, İslam hukukunda bu varlıkların zekata tabi olup olmadığı sorusu yeniden gündeme geldi. Özellikle Ramazan ayının yaklaşmasıyla kripto yatırımcıları arasında “Kripto zekâta girer mi?” sorusu daha sık sorulmaya başladı. Konu hem finans uzmanları hem de dinî otoriteler tarafından farklı açılardan değerlendiriliyor. Henüz kripto paralar konusunda zekât açısından tam bir görüş birliği oluşmuş değil. Ancak birçok uzman, kripto varlıkların belirli şartlar altında zekât hesaplamasına dahil edilebileceğini ifade ediyor.
Görüşler: Zekât Gerekebilir, Ancak Şartlara Bağlı
Finans analisti İslam Memiş’e göre kripto paralarla doğrudan zekât ödemek uygun görülmese de, kripto varlıkların toplam değeri nisap miktarını aşıyorsa zekât yükümlülüğü doğabilir. Bu yaklaşım, kripto varlıkların bir tür mal varlığı olarak değerlendirilmesi halinde klasik zekât kurallarının uygulanabileceği görüşüyle örtüşüyor. Birçok uzmana göre kripto varlıklar, yatırım veya birikim aracı olarak tutuluyorsa ve belirli bir servet seviyesini aşıyorsa zekât hesaplamasında dikkate alınabilir. Ancak zekâtın kriptoyla mı yoksa nakit/altın karşılığıyla mı ödeneceği konusunda ihtilaf bulunuyor.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun önceki değerlendirmelerinde kripto paraların doğasında yüksek belirsizlik bulunduğu ve bu nedenle ihtiyatlı yaklaşılması gerektiği ifade edilmişti. Bazı din âlimleri, kripto paraların henüz tam yerleşmiş ve istikrarlı bir para türü olarak kabul edilmemesi nedeniyle temkinli olunması gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre kripto varlıklar henüz klasik para veya altın gibi kesin bir statüye sahip olmadığı için zekât konusundaki hüküm netleşmiş değil. Akademik araştırmalar da kripto varlıkların İslami finans ilkeleriyle uyumunun hâlâ tartışmalı olduğunu gösteriyor. Çalışmalar, Müslüman yatırımcıların hangi kripto varlıkların helal veya haram sayılacağı ve zekât yükümlülüğünün nasıl uygulanacağı konusunda belirsizlik yaşadığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre kripto ekosisteminin hızlı gelişimi, fıkhî değerlendirmelerin de zaman içinde şekillenmesine neden oluyor.
İlginizi Çekebilir: Bu Altcoinde Kriz: Fiyatı Aniden Düştü!
Piyasada Öne Çıkan 3 Yaklaşım
Uzmanlara göre pratikte üç temel yaklaşım öne çıkıyor:
-
Kripto mal varlığıdır ve zekâta tabidir diyenler
-
Kripto yüksek belirsizlik içerir, temkinli olunmalı diyenler
-
Kriptoyla doğrudan zekât yerine nakit veya altın verilmesi gerektiğini savunanlar
Bu farklı yaklaşımlar, kripto varlıkların henüz dinî açıdan tam olarak sınıflandırılamamış olmasından kaynaklanıyor.
Kripto Zekâtı Nasıl Hesaplanır?
Kripto varlıkların zekâta tabi olduğunu kabul eden görüşe göre hesaplama klasik mal varlığı yöntemiyle yapılır. Nisap kontrolü: Toplam kripto varlığın değeri yaklaşık 85 gram altın değerini (nisap) aşıyorsa zekât yükümlülüğü doğabilir. 1 kamerî yıl şartı: Kripto varlıkların üzerinden 1 hicrî yıl (354 gün) geçmiş olması gerekir.
-
Trade amaçlı tutulan kriptolar genelde zekâta tabi kabul edilir
-
Uzun vadeli yatırım amaçlı varlıklarda görüş ayrılığı bulunur
Güncel piyasa değeri: Zekât günü geldiğinde tüm kripto varlıklar o günkü piyasa fiyatından hesaplanır.
Borçlar düşülür: Kısa vadeli borçlar toplam varlıktan çıkarılır.
%2,5 oranı uygulanır: Nisabı aşan net tutarın %2,5’i zekât olarak hesaplanır.
Örnek:
Toplam kripto: 400.000 TL
Borç: 50.000 TL
Net: 350.000 TL
Zekât: 350.000 × %2,5 = 8.750 TL
Kripto ile Zekât Ödemek Mümkün mü?
Uzmanlar, doğrudan kripto ile zekât vermek yerine karşılığını nakit veya altın olarak vermenin daha ihtiyatlı bir yöntem olduğunu belirtiyor. Ancak dünya genelinde bazı yardım kuruluşları kripto bağış ve zekât kabul etmeye başladı.
Kripto bağış kabul eden bazı kuruluşlar:
-
Islamic Relief Worldwide (BTC ve ETH dahil)
-
UNICEF CryptoFund
-
National Zakat Foundation (İngiltere)
-
Malezya ve Endonezya’daki bazı İslami finans kurumları
Özellikle Malezya’daki bazı zekât kurumları kripto varlıkları “mal varlığı” olarak değerlendirme yönünde rehberler yayımlamış durumda. Kripto paralar ve zekât konusu henüz net bir dinî görüş birliğine ulaşmış değil. Ancak birçok uzmana göre kripto varlıklar belirli şartlar altında zekât hesaplamasına dahil edilebilir. Yatırımcıların kendi mezheplerine ve güvendikleri dinî otoritelere danışarak hareket etmeleri öneriliyor. Kripto piyasası büyüdükçe, zekât ve İslami finans tartışmalarının da önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.