Haciyev Reşit 
Ethereum ekosisteminde Katman-2 (Layer-2 / L2) projelerin geleceğine ilişkin tartışmalar yeniden gündemin merkezine yerleşti. Vitalik Buterin, Ethereum ekosistemindeki bazı altcoinleri doğrudan ilgilendiren değerlendirmelerinde, L2 çözümlerinin artık ilk ortaya çıktıkları dönemde üstlendikleri rolü yeniden sorgulamaları gerektiğini açıkça dile getirdi. Buterin’e göre Ethereum ölçeklenmesine dair uzun süredir kabul gören yaklaşım, yani “eski paradigma”, bugün gelinen noktada geçerliliğini büyük ölçüde yitirmiş durumda. Ethereum ana ağının doğrudan ölçeklenmeye başlaması ve teknik önceliklerin değişmesi, L2 projelerinin konumunu ve ekosistem içindeki işlevini baştan aşağı yeniden tanımlamayı zorunlu kılıyor.
Vitalik Buterin: L2’lerin İlk Vizyonu Artık Geçerli Değil
Vitalik Buterin, L2 çözümlerinin ilk ortaya çıktıklarında Ethereum’u ölçeklemek amacıyla konumlandırıldığını hatırlattı. Ancak bugün gelinen noktada bu yaklaşımın artık aynı anlamı taşımadığını vurguladı. Buterin’e göre bunun iki temel nedeni bulunuyor. İlk olarak, birçok L2 projesinin teknik gelişim sürecinin beklentilerin gerisinde kalması, ikinci olarak ise Ethereum ana ağının (L1) doğrudan ölçeklenmeye başlaması, bu eski yaklaşımı geçersiz kılıyor.
Ethereum kurucusuna göre ölçeklenmenin temel tanımı, “Ethereum’un tam güvenliğiyle desteklenen geniş blok alanı üretimi” olmalı. Bu çerçevede Buterin, yüksek işlem kapasitesine sahip bir zincirin Ethereum ile yalnızca bir multisig köprü aracılığıyla bağlantılı olmasının, teknik olarak Ethereum’u gerçekten ölçeklemek anlamına gelmeyeceğini ifade etti. Ona göre bu tür yapılar, Ethereum ekosistemiyle ilişkili olsa da, güvenlik ve bütünlük açısından L1 ile tam entegrasyon sağlamadığı sürece ölçekleme iddiasını karşılamıyor.
Buterin, L2’lerin başlangıçta Ethereum’un adeta “markalı shard’ları” gibi tasarlandığını ifade etti. Ancak bugün Ethereum ana ağında:
- Gas limitlerinin artması
- İşlem ücretlerinin düşük seyretmesi
- 2026 itibarıyla daha büyük kapasite artışlarının planlanması
gibi gelişmelerin, L2’lerin zorunlu bir ölçekleme aracı olma rolünü zayıflattığını savundu. Bu nedenle bazı L2’lerin artık “Ethereum’u ölçekleyen yapılar” olarak tanımlanmasının doğru olmayabileceğini dile getirdi.
İlginizi Çekebilir: Bitcoin 73.000 Dolara Geriledi: Trump Kazançları Silindi!
Regülasyon Faktörü ve Güvenlik Tartışması
Buterin ayrıca bazı L2 projelerinin, yalnızca teknik sebeplerle değil, regülasyon kaynaklı gereklilikler nedeniyle de Ethereum’un tam güvenlik modeline geçmek istemediğine dikkat çekti. Bu projelerin kullanıcılarına daha fazla kontrol sunma ihtiyacı duyabileceğini belirten Buterin, bunun kendi bağlamında meşru bir tercih olabileceğini söyledi. Ancak bu durumda söz konusu yapıların, Ethereum’un rollup-merkezli yol haritasında öngörülen anlamda “ölçekleyici” olarak tanımlanamayacağını vurguladı. Buterin’e göre bu bir sorun değil; çünkü Ethereum artık doğrudan L1 üzerinde ölçeklenmeye başlamış durumda.
Vitalik Buterin’e göre L2’ler artık Ethereum’un resmi uzantıları olarak değil, Ethereum ile farklı seviyelerde bağlantıya sahip bir spektrum olarak görülmeli. Bu yaklaşımda:
- Bazı L2’ler Ethereum’un güvenliğiyle güçlü şekilde entegre olabilir
- Bazıları ise daha bağımsız tasarımlar benimseyebilir
Bu çeşitlilik, kullanıcıların farklı güvenlik ve performans tercihlerine göre seçim yapabilmesini sağlayabilir.
Native Rollup Precompile Vurgusu
Buterin, Ethereum tarafında ise “native rollup precompile” yaklaşımına daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini belirtti. Bu model, ZK-EVM kanıtlarının doğrudan Ethereum protokolü içinde doğrulanmasını öngörüyor. Böyle bir yapının:
- Ethereum ile birlikte otomatik güncellenebileceğini
- Hata durumlarında hardfork ile düzeltilebileceğini
- Güvenlik konseyi gerektirmeyen daha güvenli bir yapı sunacağını
ifade etti. Ayrıca bu yaklaşımın senkronize kompozisyon gibi daha ileri teknik imkanların da önünü açabileceğini ekledi.
Hangi Altcoinler Bu Açıklamadan Etkileniyor?
Buterin’in mesajı, özellikle Ethereum ekosistemindeki L2 altcoinleri yakından ilgilendiriyor. Bu kapsamda öne çıkan projeler arasında:
- Polygon
- Arbitrum
- StarkNet
- Optimism
- Mantle
yer alıyor. Ayrıca tokeni bulunmayan Base gibi ağlar da bu tartışmanın merkezinde bulunuyor. Vitalik Buterin’in açıklamaları, Ethereum ekosisteminde L2’lerin rolünün köklü biçimde yeniden tanımlanması gerektiğini ortaya koyuyor. Ethereum’un doğrudan L1 ölçeklenmesine yönelmesiyle birlikte, L2 altcoinlerin artık yalnızca “ölçekleme” iddiasıyla değil, farklı kullanım senaryoları ve güvenlik modelleriyle öne çıkması gerekecek. Bu dönüşüm, önümüzdeki dönemde L2 projelerinin teknik ve ekonomik stratejilerini doğrudan şekillendirebilir.
Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.