Emre Yumlu 
Merkeziyetsiz finans (DeFi) ekosistemi büyüdükçe, hız, maliyet ve likidite gibi temel sorunlar daha görünür hale geldi. Özellikle Ethereum tabanlı ilk nesil DeFi uygulamaları, yüksek gas ücretleri ve yavaş işlem süreleri nedeniyle hem kullanıcılar hem de geliştiriciler için önemli kısıtlar oluşturdu. Serum (SRM), tam da bu noktada ortaya çıkarak merkeziyetsiz borsa kavramını yeniden tanımlamayı amaçlayan bir protokol olarak konumlandı.
Solana blokzinciri üzerine inşa edilen Serum, tamamen zincir üzerinde çalışan merkezi limit emir defteri (Central Limit Order Book – CLOB) mimarisiyle DeFi dünyasında farklı bir yaklaşım sunar. Hem bireysel hem de kurumsal kullanıcıları hedefleyen bu yapı, hız ve maliyet avantajını merkeziyetsizlikten ödün vermeden bir araya getirmeyi hedefler.
Serum (SRM) Ne Amaçlıyor?
Serum, Solana blokzinciri üzerinde çalışan, izinsiz (permissionless) bir merkeziyetsiz borsa protokolü ve ekosistemidir. Temel amacı, DeFi uygulamalarına yüksek hız, düşük işlem maliyeti ve gelişmiş piyasa yapıları sunmaktır. Serum’un kalbinde, tamamen zincir üzerinde çalışan bir merkezi limit emir defteri ve eşleştirme motoru bulunur.
Bu yapı sayesinde Serum, otomatik piyasa yapıcı (AMM) modeline dayalı birçok DEX’ten ayrışır. Likidite havuzları yerine, alıcı ve satıcı emirlerinin fiyat-zaman önceliğine göre eşleştiği klasik borsa modelini zincir üzerine taşır. Kullanıcılar, işlemlerinde fiyatı, miktarı ve yönü kendileri belirleyebilir.
Serum’un Ortaya Çıkış Amacı ve Tarihçesi
DeFi’nin popülerleşmesiyle birlikte Ethereum üzerindeki DEX’ler hızla büyüdü. Ancak yüksek gas ücretleri, yavaş işlem onayları, likidite parçalanması ve sermaye verimsizliği gibi sorunlar, ekosistemin ölçeklenmesini zorlaştırdı. Serum, bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla geliştirildi.
Proje, 31 Ağustos 2020 tarihinde hayata geçirildi ve Solana üzerinde geliştirilen ilk büyük açık kaynak DeFi projelerinden biri oldu. Serum’un geliştirilmesi ve büyümesi, Serum Foundation tarafından desteklenmektedir. Proje, kripto para ticareti ve DeFi alanında deneyimli bir konsorsiyumun katkılarıyla şekillenmiştir.
Serum Nasıl Çalışır?
Serum’un teknik mimarisi, merkeziyetsiz finans dünyasında nadir görülen bir yapı sunar. Platformun temel bileşenleri şunlardır:
Zincir Üzeri Merkezi Limit Emir Defteri
Serum’un en ayırt edici özelliği, tamamen zincir üzerinde çalışan merkezi limit emir defteridir. Bu sistemde, tüm alım ve satım emirleri Solana blokzincirine kaydedilir ve eşleştirme işlemleri akıllı sözleşmeler aracılığıyla gerçekleştirilir.
Fiyat-Zaman Önceliği
Emirler, geleneksel finans piyasalarında olduğu gibi fiyat ve zaman önceliğine göre eşleşir. Bu yaklaşım, daha adil ve şeffaf bir piyasa yapısı oluşturur.
Varlık Bağımsız (Asset-Agnostic) Yapı
Serum’un emir defteri, Solana tabanlı hemen her finansal ürünü destekleyecek şekilde tasarlanmıştır. Spot işlemlerden türev ürünlere, borç-alma protokollerinden farklı finansal enstrümanlara kadar geniş bir kullanım alanı sunar.
AMM Modeline Alternatif Olarak Serum
DeFi dünyasında yaygın olarak kullanılan AMM modeli, likidite havuzlarına dayanır. Bu yapı basit ve erişilebilir olsa da, büyük işlemlerde fiyat kayması (slippage) ve sermaye verimsizliği gibi dezavantajlar yaratabilir.
Serum ise bu modele alternatif olarak, geleneksel borsalardaki emir defteri sistemini merkeziyetsiz bir yapıyla birleştirir. Bu sayede:
-
Daha hassas fiyatlama mümkündür
-
Büyük işlemler daha düşük maliyetle gerçekleştirilebilir
-
Kurumsal trader’lar için tanıdık bir işlem deneyimi sunulur
Solana Altyapısının Sağladığı Avantajlar
Serum’un Solana üzerinde çalışması, platformun performansını doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Solana, saniyede on binlerce işlemi işleyebilen yapısı ve çok düşük işlem ücretleriyle öne çıkar.
-
İşlem süreleri milisaniyeler seviyesindedir
-
Ortalama işlem maliyeti son derece düşüktür
-
Zincir üzeri emir defteri gibi karmaşık yapılar mümkün hale gelir
Bu altyapı sayesinde Serum, merkezi borsalara yakın bir hız ve kullanıcı deneyimi sunmayı hedefler.
Serum Ekosistemi ve Bileşenleri
Serum, tek bir uygulamadan ziyade, birçok farklı uygulamanın bağlanabildiği merkezi bir likidite katmanı olarak konumlanır. Serum’un sunduğu emir defteri altyapısına bağlanan herhangi bir uygulama, mevcut likiditeyi paylaşabilir.
Bu yapı sayesinde:
-
Farklı dApp’ler aynı piyasada emir verebilir
-
Bir uygulamada verilen emir, başka bir uygulamadaki emirle eşleşebilir
-
Likidite tek bir yerde toplanarak parçalanma önlenir
Perakende trader’lar, algoritmik işlem yapan kullanıcılar ve geliştiriciler, Serum’un sunduğu bu ortak likidite havuzundan faydalanabilir.
Serum Token (SRM) Nedir?
SRM, Serum ekosisteminin yardımcı (utility) ve yönetişim token’ıdır. Platform üzerinde yapılan işlemlerde çeşitli avantajlar sağlar ve ekosistemin uzun vadeli sürdürülebilirliğinde merkezi bir rol üstlenir.
SRM, Solana üzerinde SPL token olarak çalışmasının yanı sıra, Ethereum üzerinde ERC-20 versiyonuna da sahiptir. Bu sayede zincirler arası kullanım imkanı sunar.
SRM Token’ın Kullanım Alanları
SRM token’ın başlıca kullanım alanları şunlardır:
İşlem Ücretleri
Serum üzerinde yapılan işlemlerde SRM kullanılması durumunda, kullanıcılar işlem ücretlerinde indirim elde edebilir.
Yönetişim
SRM, Serum ekosisteminde yönetişim süreçlerine katılım sağlar. Topluluk, platformun geleceğine yönelik kararlarda oy kullanabilir.
Buy & Burn Mekanizması
Serum üzerinde elde edilen işlem ücretlerinin tamamı SRM’ye geri döner. Bu gelirler, token geri alımı ve yakımı, staking ödülleri veya ekosistem teşvikleri için kullanılabilir.
MegaSerum (MSRM) Nedir?
Serum ekosisteminde SRM’ye ek olarak MegaSerum (MSRM) adı verilen ikinci bir token bulunur. MSRM, 1.000.000 adet SRM kilitlenerek oluşturulur.
-
Toplam MSRM arzı sınırlıdır
-
MSRM sahipleri, SRM’ye kıyasla daha yüksek avantajlardan yararlanır
-
Ağın güvenliğine katkı sağlamak isteyen node operatörlerinin MSRM tutması gerekir
Bu yapı, uzun vadeli katılımcıları teşvik eden bir mekanizma olarak tasarlanmıştır.
Serum (SRM) Tokenomics
SRM token arzının yalnızca %10’u başlangıçta kilitsiz durumdadır. Kalan %90’lık kısım, belirli bir kilit açılma takvimine göre piyasaya sürülmektedir.
-
İlk yıl boyunca token’lar kilitlidir
-
Ardından yaklaşık 6 yıl boyunca lineer şekilde açılır
-
Tohum satışları tamamen kilitli şekilde gerçekleştirilmiştir
Bu dağıtım modeli, ani arz şoklarını önlemeyi ve uzun vadeli istikrar sağlamayı amaçlar.
Serum’un Vizyonu
Serum’un uzun vadeli hedefi, merkeziyetsiz finansın küresel ölçekte benimsenmesini hızlandırmaktır. Bu vizyon, milyarlarca kullanıcıya ve trilyonlarca dolarlık zincir üzeri değere ulaşabilecek bir DeFi altyapısı oluşturmayı kapsar.
Hız, kullanılabilirlik, birlikte çalışabilirlik ve gerçek merkeziyetsizlik ilkeleri, bu vizyonun temelini oluşturur.
Serum’un Öne Çıkan Güçlü Yanları
-
Tamamen zincir üzerinde çalışan emir defteri
-
Yüksek hız ve düşük işlem maliyetleri
-
Likiditeyi tek merkezde toplayan composable yapı
-
Geliştiricilere açık ve modüler altyapı
-
Merkeziyetsizlikten ödün vermeyen tasarım
Serum (SRM) Yatırımcıları
Serum, hem kripto para ekosisteminde hem de geleneksel finans dünyasında öne çıkan kurumsal yatırımcıların dikkatini çekmiş projeler arasında yer alıyor. Proje, bugüne kadar yaklaşık 75,66 milyon dolar yatırım alarak uzun vadeli vizyonuna, teknik altyapısına ve Solana tabanlı DeFi ekosistemindeki stratejik konumuna duyulan güveni ortaya koydu. Bu yatırımcılar, Serum’un erken dönem büyümesi ve ekosistem gelişiminde önemli rol üstlendi.
Öne Çıkan Yatırımcılar:
-
Multicoin Capital (Tier 1)
-
Tiger Global Management (Tier 2)
-
Jump Trading (Tier 2)
-
Commonwealth Asset Management (Tier 4)
-
Tagus Capital (Tier 5)
Serum (SRM) Ekibi
Serum, kripto para, alım-satım ve merkeziyetsiz finans alanlarında faaliyet gösteren birçok sektör liderinin ortak katkısıyla geliştirilen açık kaynaklı bir projedir. Geleneksel, merkezi bir şirket yapısı yerine; bilgi paylaşımını, açık inovasyonu ve ekosistem odaklı büyümeyi esas alan bir konsorsiyum modeli benimsenmiştir.
Protokolün geliştirilmesi ve sürdürülebilirliği, kripto piyasaları, finansal altyapı ve merkeziyetsiz sistemler konusunda kapsamlı deneyime sahip profesyoneller tarafından desteklenen Serum Foundation tarafından yürütülmektedir. Bu yapı, Serum’un uzun vadeli teknik gelişimini ve ekosistem koordinasyonunu sağlamayı amaçlamaktadır.
Başlıca Katkıda Bulunanlar ve Destekleyen Kuruluşlar:
- FTX
- Alameda Araştırma Merkezi
- Solana Vakfı
- Serum Vakfı
Resmi Bağlantılar
Son dakika kripto para haberleri için hemen tıkla
Konu ile ilgili yorumlarınızı bize yazabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz bilgilendirici içeriklerin devamının gelmesini isterseniz, bizleri Telegram, Youtube ve Twitter kanallarımızdan takip edebilirsiniz.