{"id":89554,"date":"2023-04-30T20:00:18","date_gmt":"2023-04-30T17:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/coinmuhendisi.com\/blog\/?p=89554"},"modified":"2023-04-30T18:13:36","modified_gmt":"2023-04-30T15:13:36","slug":"layerzero-nedir-ne-ise-yarar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/coinmuhendisi.com\/blog\/layerzero-nedir-ne-ise-yarar\/","title":{"rendered":"LayerZero Nedir? Ne \u0130\u015fe Yarar?"},"content":{"rendered":"

2008 y\u0131l\u0131nda Satoshi Nakamoto sayesinde kullan\u0131ma sunulan blokzinciri teknolojisi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala baz\u0131 sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bu sorunlardan en \u00f6nemlisi blokzincirinin ayn\u0131 zamanda hem g\u00fcvenli, hem merkeziyetsiz, hem de h\u0131zl\u0131 olamamas\u0131d\u0131r. Bu sorunlar\u0131n giderilmesi i\u00e7in bu zamana kadar farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerileri sunulmu\u015ftur. En etikili \u00f6nerilerden biri ise “interoperability” (birlikte\u00e7al\u0131\u015fabilirlik)<\/strong>dir. Interoperability hakk\u0131nda k\u0131sa bilgilendirme ard\u0131ndan LayerZero projesini detayl\u0131 incelemeye ba\u015flayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Interoperability <\/strong>isminden de belli oldu\u011fu \u00fczere t\u00fcm blokzincirlerinin bir arada \u00e7al\u0131\u015fa bilmesini sa\u011flayan teknolojidir. Bu teknolojinin amac\u0131 zincirler aras\u0131nda kom\u00fcnikasyon sa\u011flayarak veri transferini g\u00fcvenli ve sorumsuz bir \u015fekilde yapabilmektir. Yani interoperability teknolojisi blokzincirlerinin birbiriyle “konu\u015fmas\u0131n\u0131”<\/strong><\/em> sa\u011flamaktad\u0131r. Peki, bu teknoloji olmadan konu\u015famazlar m\u0131? Hay\u0131r<\/strong>, bunun nedeni blokzincir a\u011flar\u0131n\u0131n farkl\u0131 konsensuslara sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Interoperability teknolojisinin neden gerekli oldu\u011funu b\u00f6ylece anlam\u0131\u015f olduk. Bu teknolojinin geli\u015ftiricilerinden biri de LayerZero projesidir. Yaz\u0131m\u0131zda LayerZero teknolojisini anlamaya ve airdrop beklentisine<\/strong><\/a> kar\u015f\u0131 hangi ad\u0131mlar\u0131 yapmak gerekti\u011fini sizlere aktaraca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Dikkatinizi \u00e7eke bilir: <\/strong>Metamask Airdrop S\u00f6ylentileri Art\u0131yor | Airdrop Olacak m\u0131?<\/strong><\/a><\/p><\/blockquote>\n

LayerZero Nedir?<\/strong><\/h2>\n

LayerZero zincirler aras\u0131nda mesaj aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f interoperability protokol\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda yap\u0131land\u0131r\u0131labilir bir kullan\u0131c\u0131 uygulamas\u0131d\u0131r. Bu uygulama u\u00e7 noktalar (endpoint) <\/strong>kullanarak aktar\u0131m yapmaktad\u0131r. Yani bir X zinciri Y zinciri ile “konu\u015fmak” istedi\u011fi zaman bu endpointleri kullanacakt\u0131r. Bu zincirlere endpointleri ise LayerZero sa\u011flayacakt\u0131r. Fakat endpointler tek ba\u015f\u0131na bu g\u00f6revi \u00fcstlenmemektedir. LayerZero bunun i\u00e7in Oracle<\/strong> ve ReLayer<\/strong> teknolojilerini kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"What
LayerZero zincirler aras\u0131nda ileti\u015fimi bu \u015fekilde sa\u011flamakta<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Endpoint hem X (bilgiyi g\u00f6nderen), hem de Y (bilgiyi alan) zincirinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. O sadece bilgiyi alarak hedef (Y) zincirini Oracle ve ReLayer’a g\u00f6stererek aktar\u0131r. Bunu yukar\u0131daki g\u00f6rselden g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n

Peki, ya X zinciri bir sald\u0131r\u0131ya u\u011frarsa ve do\u011fru olmayan bir bilgiyi Y zincirine de aktarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, ne olur? Burada Oracle ve ReLayer devreye girmektedir. Oracle X zincirinden ald\u0131\u011f\u0131 bilgiyi Y zincirindeki son noktaya iletir. ReLayer bilginin do\u011frulu\u011fu hakk\u0131nda kan\u0131t\u0131 bu zincire sunar. Y zinciri kan\u0131t\u0131 do\u011frulad\u0131ktan sonra i\u015flem do\u011frulan\u0131r. Yani bir a\u011fdaki sald\u0131r\u0131dan di\u011fer a\u011f da etkilenmez.<\/strong><\/p>\n

Anlat\u0131lanlar\u0131 anlamak ad\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6rseli kullanabilirsiniz. Protokol\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini okurken ayn\u0131 zamanda bu g\u00f6rseli de kullanman\u0131z \u00f6neriliyor.<\/p>\n

\"How<\/p>\n

 <\/p>\n

Hangi Bile\u015fenlere Sahip?<\/strong><\/h2>\n

LayerZero protokol\u00fc 3 ana bile\u015fen sayesinde mesajlar\u0131n aktar\u0131m\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r: 1. Endpoint; 2. Oracle; 3. ReLayer<\/strong><\/p>\n

Bu 3 bile\u015fenin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceki k\u0131s\u0131mda \u00f6\u011frenmi\u015f olduk. Onlar hakk\u0131nda biraz daha detaya inelim. Endpointlere kullan\u0131c\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc aray\u00fczd\u00fcr. Yani kullan\u0131c\u0131lar etkile\u015fimi endpointler sayesinde kuracakt\u0131r. Endpointlerin 4 t\u00fcr\u00fc mevcuttur: Communicator, Validator, Network and Library<\/strong>. Protokol her seferinde daha \u00f6nce eklenmeyen a\u011f ile “tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131” zaman onun hakk\u0131nda bilgileri Library<\/strong> depolar.<\/p>\n

Oracle\u00a0<\/strong>ise bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf servis sa\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Bilgilerin aktar\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Oracle blok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 “okur” ve di\u011fer a\u011fa g\u00f6nderir. Oracle kullan\u0131m\u0131n\u0131 kendi a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 \u00fczere Chainlink<\/a> ile ortakl\u0131k kurarak yapmaktalar. Nedenini ise onlar\u0131n merkeziyetsiz oracle teknolojisinde lider olmalar\u0131yla g\u00f6stermekteler.<\/p>\n

ReLayer\u00a0<\/strong>ise bir off-chain (zincir d\u0131\u015f\u0131) servis sa\u011flay\u0131c\u0131 bile\u015fendir. Oracle ile \u00e7al\u0131\u015fma fonksiyonlar\u0131 hemen hemen ayn\u0131d\u0131r. ReLayer ikinci zincire sadece kan\u0131t sunar ve i\u015flemi tamamlar.<\/p>\n

Protokol \u00dczerindeki Uygulama T\u00fcrleri<\/strong><\/h2>\n