{"id":84113,"date":"2023-07-15T18:00:13","date_gmt":"2023-07-15T15:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/coinmuhendisi.com\/blog\/?p=84113"},"modified":"2023-07-15T23:00:45","modified_gmt":"2023-07-15T20:00:45","slug":"cartesi-coin-ctsi-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/coinmuhendisi.com\/blog\/cartesi-coin-ctsi-nedir\/","title":{"rendered":"Cartesi Coin (CTSI) Nedir?"},"content":{"rendered":"

Cartesi (CTSI)<\/strong>, birden fazla blok zincirinde merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n (dApp) geli\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131ran bir Katman-2 \u00f6l\u00e7eklendirme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Cartesi Nedir ve Ne \u0130\u015fe Yarar?<\/strong><\/h2>\n

Kendisini \u201cbir zincir d\u0131\u015f\u0131 merkeziyetsiz hesaplama platformu\u201d olarak tan\u0131mlayan proje, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n blok zinciri taraf\u0131ndan do\u011frulanabilir bir \u015fekilde Linux \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda Cartesi ile karma\u015f\u0131k i\u015fleme, blok zincirlerin hesaplama limitlerinden ve bu limitlere ba\u011fl\u0131 \u00fccretlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak zincir d\u0131\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir.<\/p>\n

Cartesi, roll-up\u2019lar ve yan zincirler (parachains) gibi yayg\u0131n Katman-2 \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini bir araya getirmenin yan\u0131 s\u0131ra blok zincirlere kar\u015f\u0131 tarafs\u0131zd\u0131r. Yani Cartesi dApp yap\u0131m platformu Ethereum dahil bir\u00e7ok farkl\u0131 blok zincirde \u00e7al\u0131\u015fabilir ve hibrit bir modele de sahiptir; dApp geli\u015ftiricilerine esneklik sa\u011flamak ad\u0131na hem zincir \u00fcst\u00fc hem zincir d\u0131\u015f\u0131 bile\u015fenleri i\u00e7erir.<\/p>\n

Cartesi\u2019nin bir de Noether ad\u0131nda yan zinciri vard\u0131r, k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc veriler i\u00e7in optimize edilmi\u015ftir ve dApp\u2019ler \u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli veri kullan\u0131labilirli\u011fi sa\u011flar.<\/p>\n

Cartesi, geli\u015ftiricilerin Python gibi zaten a\u015fina olduklar\u0131 kodlama dillerini kullanarak ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler yazmas\u0131na da olanak tan\u0131r.<\/p>\n

Cartesi (CTSI) Projesi<\/strong><\/h2>\n

CTSI token, platformun \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 yerel kripto para birimidir. Noether yan zinciri i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f olan CTSI token, a\u011f\u0131n Proof-of-Stake (Hisse Kan\u0131t\u0131) sistemine g\u00fc\u00e7 verir. Yani, CTSI’nin \u00f6ncelikli amac\u0131, Cartesi d\u00fc\u011f\u00fcm operat\u00f6rlerini sistemle d\u00fcr\u00fcst\u00e7e etkile\u015fime girmeye te\u015fvik etmektir. CTSI token, sistemdeki i\u015flem \u00fccretlerini stake etmek ve \u00f6demek i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Maksimum CTSI arz\u0131 1.000.000.000 adettir. 10 Mart 2023 tarihi itibar\u0131yla dola\u015f\u0131mda ise 654,107,666 CTSI vard\u0131r.<\/p>\n

Projenin Kurucular\u0131 Kimlerdir?<\/strong><\/h2>\n

\"cartesi\"<\/p>\n

2018\u2019de Erick de Moura, Augusto Teixeira, Diego Nehab ve Colin Steil taraf\u0131ndan kuruldu. Ama kurucu ekip Augusto’nun, IOTA kurucusu Serguei Popov ile bir \u00e7al\u0131\u015fmada ortak yazarl\u0131k yapmas\u0131 sonucu Blockchain d\u00fcnyas\u0131na girmi\u015ftir.<\/p>\n

Popov, proje’nin ilk yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131ndan ve dan\u0131\u015fmanlar\u0131ndan biri oldu. Ama Augusto ise veri bilimcileri i\u00e7in g\u00fcvenilir bir yapay zeka pazar\u0131 yaratmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

Hik\u00e2yenin gerisini, Serguei Popov\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131ndan okuyal\u0131m: \u201cCartesi ekibi, daha geni\u015f bir kapsama eri\u015ftiklerini fark etti ve proje, \u00f6l\u00e7eklenebilirlik, hesaplama ve blok zinciri uygulamalar\u0131 i\u00e7in altyap\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir Katman-2 Linux altyap\u0131s\u0131 geli\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.\u201d<\/p>\n

Cartesi Roadmap<\/strong><\/h2>\n

\"cartesi\"<\/p>\n

Ocak ay\u0131ndaki geli\u015fmelere h\u0131zl\u0131 bir genel bak\u0131\u015f i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki yol haritas\u0131 \u015femas\u0131na g\u00f6z atabilirsiniz. Cartesi Machine, Cartesi Rollups ve Noether’deki yenilikleri g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6zellikle \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Cartesi Makinesi \u00f6zellikle, tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir Linux i\u015fletim sistemi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilen deterministik sanal makinesidir. Merkezi olmayan uygulamalar i\u00e7in bir \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 sunan \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir teknolojidir.<\/p>\n

Solidity mikro mimari yorumlay\u0131c\u0131m\u0131z \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalar, C++ mikro mimari yorumlay\u0131c\u0131m\u0131z temel al\u0131narak ba\u015flad\u0131. \u0130\u015flemlerin C++ mikro mimari yorumlay\u0131c\u0131s\u0131nda ve Solidity mikro mimari yorumlay\u0131c\u0131s\u0131nda farkl\u0131 davranmamas\u0131n\u0131 garanti etmek i\u00e7in testleri otomatik hale getirdik.<\/p>\n

Geli\u015ftiricilerin deneyimini iyile\u015ftirmeye odaklanarak, k\u00f6k dosya sisteminin haz\u0131rlanmas\u0131 ve ayr\u0131ca DApp’lerin gerektirdi\u011fi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n y\u00fcklenmesi konusunda \u00f6nemli ilerleme kaydettik. Bu ani ilerleme, mikro mimari ve kayan noktal\u0131 ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f komut deste\u011fi gibi di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma cephelerindeki ilerleme nedeniyle m\u00fcmk\u00fcn oldu. Bir prototipi bitiriyoruz ve kendi kendine bar\u0131nd\u0131r\u0131lan bir Ubuntu da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na sahip yeni bir s\u00fcr\u00fcm yak\u0131nda geliyor!<\/p>\n

Cartesi Toplamalar\u0131n\u0131n ilerlemesini desteklemek i\u00e7in Makine \u00f6yk\u00fcn\u00fcc\u00fcm\u00fczdeki ve bile\u015fenlerindeki iyile\u015ftirmelerin bir listesi buradad\u0131r. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f talimatlar, ikinci tur inceleme a\u015famas\u0131nda. Test kapsam\u0131n\u0131n %90’\u0131 i\u00e7in C++ \u00f6yk\u00fcn\u00fcc\u00fcm\u00fcz, \u00f6zellikle RISC-V yorumlay\u0131c\u0131 kod yollar\u0131yla ilgili sat\u0131rlar %100 kapsanm\u0131\u015ft\u0131r. Prototip hiper y\u00f6netici deste\u011fi KVM hata ay\u0131klama a\u015famas\u0131 tamamland\u0131 ve \u00e7ekirdek yap\u0131land\u0131rma ince ayar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 bile\u015fenlerin gRPC’den JSON-RPC’ye ta\u015f\u0131nmas\u0131 halen devam etmektedir. Ayr\u0131ca, \u00e7ekirdek 6.x’e g\u00fcncelleme ve BBL’den OpenSBI’ye ge\u00e7i\u015f de test edilmektedir.<\/p>\n

Cartesi Whitepaper<\/strong><\/h2>\n

Whitepaper, Augusto Teixeira ve Diego Nehab taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Whitepaper, projeyi \u201c\u00f6l\u00e7eklenebilir merkeziyetsiz uygulamalar\u0131 geli\u015ftirmesi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in bir Katman-2 platformu\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131r. Fakat whitepaper’a g\u00f6re proje 2 i\u015fe yarar;
\n\u201cCartesi, Linux ve blok zincir aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturur.\u201d
\n\u201cdApp’lere muazzam bir i\u015flem g\u00fcc\u00fc ve end\u00fcstriyel d\u00fczeyde programlanabilirlik imkan\u0131 sa\u011flar.\u201d<\/p>\n

Whitepaperda CTSI token\u0131n i\u015flevi ise \u201cCartesi token (CTSI) ekonomisi, blok zincir uygulamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131labilirlik ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sorunlar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d \u015feklinde ifade edilmektedir.Yani CTSI, Proof-of-Stake modelini kullanan Cartesi a\u011f\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in elzemdir.<\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131m oranlar\u0131 ise whitepaperda \u015fu \u015fekilde g\u00f6sterilmektedir:<\/p>\n