{"id":63708,"date":"2022-10-24T10:03:39","date_gmt":"2022-10-24T07:03:39","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.coinmuhendisi.com\/?p=63708"},"modified":"2022-10-24T10:10:21","modified_gmt":"2022-10-24T07:10:21","slug":"blockchaine-yakindan-bakis-node-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/coinmuhendisi.com\/blog\/blockchaine-yakindan-bakis-node-nedir\/","title":{"rendered":"Blockchaine Yak\u0131ndan Bak\u0131\u015f Node Nedir?"},"content":{"rendered":"

Bu Yaz\u0131m\u0131zda en \u00e7ok merak edilen konulardan biri olan Node nedir<\/strong>? ve Node nas\u0131l kurulur<\/strong><\/a>? en ince detaylar\u0131na kadar sizlere anlataca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Node nedir<\/strong> ,node nas\u0131l kurulur<\/strong> adl\u0131 yaz\u0131m\u0131za ba\u015flamadan \u00f6nce sizlere Blockchain teknolojisini ve mimarisini basit bir dille en ince detaylar\u0131na kadar anlat\u0131p daha sonra 0\u2019dan Node nas\u0131l kurulur<\/strong> ve nelere dikkat etmelisiniz gibi bir \u00e7ok konuya de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n

Blockchain<\/strong><\/p>\n

Blockchain<\/a><\/strong> 2008 y\u0131l\u0131nda temelleri at\u0131lm\u0131\u015f, 2009 y\u0131l\u0131nda ise Bitcoin ile tan\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu teknoloji da\u011f\u0131t\u0131k bir kay\u0131t defteri olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Daha kapsaml\u0131 bir tan\u0131m\u0131yla Blockchain, da\u011f\u0131t\u0131k olan, payla\u015f\u0131labilen, \u015fifrelenmi\u015f, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan ve bozulmayan bir bilgi deposudur. Blockchain, sistemi kullanan kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131ndaki i\u015flemleri do\u011frulayarak saklayan bir sistemdir.<\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131k Kay\u0131t Defteri (Distributed Ledger), \u00fczerinde tutulan veri genellikle \u015fifrelenmemi\u015f halde bulunur yani isteyen herkes bu verilere eri\u015febilir. Bunlar \u015fifrelenebilir miydi elbette! ancak anahtar sahibi d\u0131\u015f\u0131nda kimseye bir yarar\u0131 dokunmazd\u0131 ve beraberinde farkl\u0131 sorunlar getirirdi. Multilateral yani \u00e7ok tarafl\u0131 sistemlerde, sisteme eklenmesi istenen her verinin ge\u00e7erli bir standarda sahip olmas\u0131 gerekir. Bu hem sistemin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hem de genel taraf\u0131ndan kabullenebilirlili\u011fi sa\u011flar. \u0130\u015fte bu noktada konsensus dedi\u011fimiz mutabakat yap\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Blockchain de i\u015flemler blok denilen yap\u0131lar halinde tutulur ve bu bloklar birbirine art arda ba\u011flanarak bir zincir olu\u015fturur. Bu bloklar belirli kurallar \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulmu\u015ftur. Yaz\u0131lan her blok da\u011f\u0131t\u0131k kay\u0131t defterlerine da\u011f\u0131l\u0131r ve kopyas\u0131 olacak \u015fekilde eklenir. Yani olu\u015fturulan her yeni blok bir \u00f6nceki blo\u011fa ait veriyi bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Blockchain de herhangi bir i\u015flem ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde mevcut a\u011f \u00fczerinden yay\u0131nlan\u0131r, sisteme dahil olan her d\u00fc\u011f\u00fcm yani sistemi kullanan herkes, sistemdeki ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan ya da olmayan herhangi iki ki\u015fi taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu i\u015flemi onaylayarak kayd\u0131n\u0131 tutar. Bu sayede blok do\u011frulan\u0131r, sonras\u0131nda bu bilgi asla de\u011fi\u015ftirilemez veya silinemez.<\/p>\n

D\u00fc\u011f\u00fcm, Sistemde bulunan her bir kullan\u0131c\u0131y\u0131 ifade eder. Sisteme kat\u0131lan her kullan\u0131c\u0131, sistemin birer kopyas\u0131na yani kay\u0131t defterine bir ba\u015fka deyi\u015fle veri taban\u0131na sahiptir. Bu defter peer to peer denilen u\u00e7tan uca bir di\u011fer ad\u0131yla e\u015fler aras\u0131 protokol\u00fc kullan\u0131larak di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlerle eklenir. Bu sayede 3. Taraf bir arac\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131r zaten bu sayede Blockchain in merkeziyetsizli\u011fi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Blockchain sistemi temel baz\u0131 kriterlere sahiptir ve bu standartlar \u00fczerine kurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131k: Blockchain in en temel \u00f6zelli\u011fi olarak kabul edilir. Veriler tek bir yerde tutulmaz, da\u011f\u0131t\u0131labilir \u015fekilde kaydedilir ve t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan depolanabilir.<\/p>\n

\u015eeffaf: Verilerin kayd\u0131 her d\u00fc\u011f\u00fcme \u015feffaft\u0131r ve veriler geriye d\u00f6n\u00fck olarak do\u011frulanabilir.<\/p>\n

Ba\u011f\u0131ms\u0131z: bir merkez olmadan, konsensus yap\u0131s\u0131 sayesinde sistemdeki her d\u00fc\u011f\u00fcm verileri g\u00fcvenli bir \u015fekilde aktarabilir.<\/p>\n

De\u011fi\u015ftirilemez: Blockchain e eklenen veri hi\u00e7bir \u015fekilde g\u00fcncellenemez, silinemez ve kal\u0131c\u0131 olarak saklan\u0131r.<\/p>\n

Kimlik gizlili\u011fi: Blockchain sisteminde d\u00fc\u011f\u00fcmler yani ki\u015filer kimlik belirtmeden veri aktar\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bu i\u015flem i\u00e7in ki\u015finin Blockchain adresinin bilinmesi yeterlidir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Blockchain Kay\u0131t Yap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

Blockchain teknolojisinde veri her zaman belirli bir s\u0131ra sistemi ile kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Bunu daha iyi anlamak i\u00e7in kurgusal ama basit bir canland\u0131rma yapal\u0131m:\"Node<\/p>\n

Bir s\u0131n\u0131ftaki hocan\u0131n Blokchainin yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131ftaki \u00f6\u011frencilere anlatmak i\u00e7in bir deney yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m ve yoklama alma sistemini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, hoca derse girer ve bo\u015f bir k\u00e2\u011f\u0131t verir en ba\u015ftan ba\u015flayarak herkes ad\u0131n\u0131 soyad\u0131n\u0131 imzas\u0131n\u0131 ve tarihi yazmalar\u0131n\u0131 ister (burada tarih, ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde olaca\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015fmiyor tarihten kas\u0131t anl\u0131k zamand\u0131r saniye cinsinden d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz).<\/p>\n

Blockchain kay\u0131t sistemi bu \u00f6rne\u011fe benziyor. K\u00e2\u011f\u0131da yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z isimler veriyi ifade eder. \u0130smini ilk yazan ki\u015finin belirledi\u011fi kural \u00e7er\u00e7evesinde devam eden sistemde her isim sat\u0131r\u0131 Blok ad\u0131 verilen yap\u0131lar\u0131 ifade eder. Her bir blok kendi \u00f6zel imzas\u0131na sahiptir. Tarihin Blockchain sisteminde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise zaman ak\u0131\u015f\u0131d\u0131r, her bir blok olu\u015fturuldu\u011fu anda blo\u011fun \u00fczerine tarih ve saat bilgilerini i\u00e7eren bilgi de eklenir. B\u00f6ylece her biri kendi imzas\u0131na sahip, belirli bir zamanda kayd\u0131 olu\u015fturulan veri bloklar\u0131 s\u0131ra ile arka arkaya dizilir ve Blockchain i olu\u015fturur. Bu yap\u0131da ilk kay\u0131t ba\u015flang\u0131\u00e7 blo\u011fu oldu\u011fu i\u00e7in, bu blo\u011fa \u00f6zel olarak Genesis ad\u0131 verilir.<\/p>\n

Blockchain S\u0131ra Yap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

S\u0131ra yap\u0131s\u0131nda anlamak i\u00e7in verdi\u011fimiz yoklama \u00f6rne\u011finden devam edelim. Hoca s\u0131ra yap\u0131s\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir kural ortaya at\u0131yor. Do\u011frulama, sonradan eklenme ve birbiri yerine imza atmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve yanl\u0131\u015f bir \u015feyde att\u0131\u011f\u0131 imzadan sorumlu tutulmak i\u00e7in herkes kendinden bir sonraki ki\u015finin bulundu\u011fu sat\u0131r\u0131 da do\u011frulay\u0131p imza atacak.<\/p>\n

Art\u0131k bu yeni yap\u0131da, yap\u0131labilecek herhangi bir de\u011fi\u015fiklik kendisinden bir \u00f6nceki ki\u015finin imzas\u0131na da sahip olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, yoklama defteri (zincirimiz) dikkatlice kontrol edildi\u011finde, rahatl\u0131kla s\u0131ran\u0131n bozuldu\u011fu anla\u015f\u0131labilecektir. Bu \u015fekilde devam etti\u011finde ilk ki\u015fi hari\u00e7 her yeni isimde ad\u0131n\u0131 yaz\u0131p imza atan arkada\u015f\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, bir \u00f6nceki ki\u015finin de de imzas\u0131 eklenmi\u015f olacak.<\/p>\n

\u0130lk olu\u015fturulan blok kendisinden \u00f6nce bir blok olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Genesis, yani ba\u015flang\u0131\u00e7 blo\u011fu olarak isimlendirilir ve sadece kendi dijital imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Ancak, ard\u0131ndan gelen her bir blok kendisininki ile, bir \u00f6ncekinin de benzersiz imzas\u0131n\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. B\u00f6ylece, s\u0131ral\u0131 bir kay\u0131t yap\u0131s\u0131 dijital d\u00fcnyada m\u00fcmk\u00fcn hale gelir.\"Node<\/p>\n

Blockchain Da\u011f\u0131t\u0131k Yap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00d6\u011fretmenin da\u011f\u0131t\u0131k yap\u0131y\u0131 anlatmak i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntem ise \u015fu oluyor: herkese bo\u015f bir k\u00e2\u011f\u0131t veriyor ve herkesin k\u00e2\u011f\u0131da ayn\u0131 s\u0131rayla herkesin ismini yaz\u0131p isimlere sahip ki\u015filere imzalatmas\u0131n\u0131 istiyor ayr\u0131ca s\u0131ra yap\u0131s\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi herkes kendinden sonra gelen ki\u015fiyi de do\u011frulay\u0131p imza at\u0131yor. Yani herkeste kopyalanm\u0131\u015f haliyle de\u011fil onaylanm\u0131\u015f ve do\u011frulanm\u0131\u015f haliyle birer kopya bulunuyor.<\/p>\n

Art\u0131k belirli bir kay\u0131t ve s\u0131raya sahip ve \u00fcretilen zincirin kopyalar\u0131n\u0131n herkese da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131ya sahibiz. Bu durumda herhangi bir ki\u015finin s\u0131ralama \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi bir manip\u00fclasyon veya hile, art\u0131k fark edilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011funluk, ellerindeki kay\u0131tlar\u0131 birbiri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p, \u00e7o\u011funlu\u011fun mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131 yap\u0131ya g\u00fcvenmeye devam edebilecek ve hile yapmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar fark edilecektir.<\/p>\n

Blockchain teknolojisi de tam olarak bizlere ayn\u0131 yap\u0131y\u0131 sunmaktad\u0131r. Veri sadece bir merkez veya bir merkez grubu taraf\u0131ndan de\u011fil, sisteme dahil olan herkes taraf\u0131ndan kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Burada taraflar\u0131n birbirini tan\u0131mas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi, g\u00fcveni sa\u011flayan \u015fey ki\u015filer aras\u0131ndaki ili\u015fkiler de\u011fil, sistemin en ba\u015fta belirlenen kurallar\u0131 ve bu kurallar dahilinde \u00fcretilen kay\u0131t zincirinin herkese da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"Node<\/p>\n

Blockchain kay\u0131tlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm bloklar, kendi aralar\u0131nda ileti\u015fim halinde kalarak sistemin bozulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n teyit ederler. E\u011fer veri kay\u0131t zinciri yap\u0131s\u0131nda, aradan bir halka \u00e7\u0131karsa veya de\u011fi\u015firse, zincir k\u0131r\u0131l\u0131r ve sistemin geneli k\u0131r\u0131k\/bozuk halkaya sahip noktay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131k kay\u0131t defteri a\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131r. B\u00f6ylece geriye kalanlar, zincirin k\u0131r\u0131lmadan devam etti\u011fi noktas\u0131nda mutab\u0131k (hemfikir) kalarak sistemi kullanmaya devam ederler.<\/p>\n

Ufkunuzu biraz daha zorlayarak verdi\u011fimiz canland\u0131rmay\u0131 t\u00fcm s\u0131n\u0131flar\u0131n t\u00fcm okullara uygulay\u0131n yani k\u0131sacas\u0131 herkesin bu i\u015flemleri di\u011fer okuldakilerde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, tek bir \u00f6\u011frencide t\u00fcm veri bulunuyor kula\u011fa \u00e7ok garip geliyor ki muhtemlen ger\u00e7ek d\u00fcnyada bu kadar veriyi saklayabilecek bir ge\u00e7ek depo yoktur. Her \u00f6\u011frencinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u00fct\u00fcphanesi oluyor. Hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc biraz zorlayabilir. \u0130\u015fte hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc gerecek hayatta bu kadar zorlayan fikirdir Blockchain ve o y\u00fczden Blockchain sadece coinlerden olu\u015fmuyor hatta coinler bu sistemin belki de en zay\u0131f halkas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Blockchain de ki bu temel mimariyi anlamam\u0131z\u0131n nedeni nodelara hakimiyetinizi art\u0131rmak bu yap\u0131y\u0131 anlad\u0131ysan\u0131z di\u011fer k\u0131s\u0131mlar daha da kolay gelecektir. Ancak baz\u0131 temel kavramlar\u0131 bilmenizde fayda var.<\/p>\n

Node Nedir?<\/strong><\/p>\n

\"Node<\/p>\n

Yaz\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nceki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda sizlere Blockchain Mimarisi hakk\u0131nda genel bir tan\u0131mlama yapm\u0131\u015ft\u0131k bu tan\u0131mlamay\u0131 Node lar\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi \u00f6\u011frenmek ve k\u0131yas metodunu uygulayarak devam etmek i\u00e7in anlatt\u0131k, yaz\u0131m\u0131z\u0131n bu k\u0131sm\u0131nda ise Node lar\u0131 tam olarak anlataca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Nodu k\u0131saca anlatacak olursak bir a\u011f node\u2019u bir mesaj\u0131n yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ya da iletildi\u011fi bir nokta olabilir.<\/p>\n

Peki blockchain i\u00e7in node nedir diye soracak olursak, Blockchain de node, blok zincirinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak gibi temel g\u00f6revlere sahip bir sistemdir. yaz\u0131m\u0131z\u0131n ilerleyen k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bu konuya daha detayl\u0131 de\u011finece\u011fiz. K\u0131saca tan\u0131mlayacak olursak node, bir bilgisayarda veya ba\u015fka bir donan\u0131m ayg\u0131t\u0131nda bulunan blok zincirinin bir kopyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Node dedi\u011fimiz bu kopya yap\u0131lara T\u00fcrk\u00e7e de D\u00fc\u011f\u00fcm ad\u0131 verilir. Bu d\u00fc\u011f\u00fcmler, blok zinciri \u00fczerinde meydana gelen t\u00fcm i\u015flemleri takip etmek ve kaydetmek ve yeri geldi mi blok \u00fcretmekle g\u00f6revli olan yap\u0131lard\u0131r. Yeni bir d\u00fc\u011f\u00fcm olu\u015fturmak isteyen herkes bu i\u015flemi basit bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bu d\u00fc\u011f\u00fcmleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilmek biraz zordur bu da donan\u0131msal olarak yeterli altyap\u0131ya sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan kaynaklan\u0131r bu durumda servis sa\u011flay\u0131c\u0131lardan sanal bir bilgisayara yani sanal bir sunucu sat\u0131n alarak bu i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftiririz. Bu hem nodumuzun s\u00fcreklili\u011fini hem kendi bilgisayar\u0131m\u0131za y\u00fck bindirmememizi sa\u011flar. Elbette bir\u00e7ok y\u00f6ntem var bir s\u00fcr\u00fc donan\u0131m say\u0131labilir ancak burda ki mant\u0131\u011f\u0131 anlaman\u0131z i\u00e7in bu \u00f6rnek \u00fczerinden hareket edelim.<\/p>\n

Merkezi ve Merkeziyetsiz kavramlar\u0131:<\/strong><\/p>\n

Merkezi yap\u0131larda \u00f6rnek olarak banklarda, size ait veriyi siz kendi elinizde bulundurmazs\u0131n\u0131z bankan\u0131n databaseinde ne kaydediliyorsa siz onu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flemlerde sizin bir yetkiniz yoktur transferleri ya da di\u011fer i\u015flemleri siz yapm\u0131yorsunuz sadece yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir talepte bulunuyorsunuz bunu da merkezi yap\u0131 alt\u0131ndaki sistem ge\u00e7ekle\u015ftiriyor.<\/p>\n

Burada as\u0131l anlat\u0131lmak istenen bankan\u0131n merkezi olmas\u0131 ve databesine ne kadar g\u00fcvenebilirsiniz, bir hack sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda durabilecek bir altyap\u0131s\u0131 var m\u0131, ya da bir sald\u0131r\u0131 neticesinde size ait veriler s\u0131f\u0131rland\u0131, banka bu silinen veriyi nas\u0131l do\u011frulayabilir, bunun gibi bir\u00e7ok soru i\u015fareti kafam\u0131zda canlan\u0131yor. Yine ayn\u0131 sorular\u0131 Blockchain in merkeziyetsiz yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde sordu\u011fumuzda t\u00fcm sorulara mant\u0131kl\u0131 bir cevap bulabilirsiniz. Ama\u00e7 banklar\u0131 k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek de\u011fil ancak siz kendiniz bile bu varl\u0131klar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayam\u0131yorsunuz, ba\u015fkas\u0131na korumas\u0131 i\u00e7in veriyoruz mevzu g\u00fcven ise k\u0131yaslayarak hangisi daha g\u00fcvenli siz karar verin. Bankalar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 reklamlara bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman \u00e7o\u011fu yerde g\u00fcven ile ilgili iddialarda bulunurlar herkes g\u00fcvenli bir banka arar. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada bir sorun var g\u00fcven konusunda eksiktir kimse paras\u0131n\u0131 bo\u015fa gitmesini istemez.<\/p>\n

\"Node<\/strong><\/p>\n

Peki yine bankalar \u00fczerinden hareket ederek bankan\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulal\u0131m ve bankay\u0131 g\u00fcvenli bir konuma getirelim. Bunun yolu asl\u0131nda \u00e7ok basit, g\u00fcven sorunu data basenin g\u00fcvenli\u011finden dolay\u0131 vard\u0131 biz bankaya ait bu veri taban\u0131n\u0131 herkesin eri\u015febilece\u011fi veya herkese a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sunarsak bu banka en g\u00fcvenilir banka olurdu ancak burAda \u015f\u00f6yle bir detay var bankaya ait bu veri insanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atmaz m\u0131? evet asl\u0131nda g\u00fcvenli\u011fi tehlikeye atar ama sadece say\u0131lardan ibaret olan ve sahip d\u0131\u015f\u0131nda kimse kime ait oldu\u011funu bilmezse bu sorun ortadan kalkar.<\/p>\n

\u0130\u015fte Bitcoin\u2019in asl\u0131nda genel olarak blockchain in mant\u0131\u011f\u0131 tamamen herkesin veri taban\u0131 olabildi\u011fi merkeziyetsiz bir sisteme dayanmaktad\u0131r. \u0130\u015fte herkesin veri taban\u0131 olabildi\u011fi bu sistemde, bu veri tabanlar\u0131n\u0131n kayd\u0131n\u0131 tutan ki\u015filere yani cihazlara NODE denir.<\/p>\n

Node\u2019lar\u0131n Merkeziyetsizli\u011fi:<\/strong><\/p>\n

Merkeziyetsiz kavram\u0131n\u0131n nodelarda nas\u0131l oldu\u011funa az \u00e7ok de\u011findik peki bu merkeziyetsizli\u011fin bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc var m\u0131 bir ba\u015fka tabirle merkeziyetsiz dedi\u011fimiz bu nodelar aras\u0131nda fark neye g\u00f6re olu\u015fuyor. Merkeziyetiz bir sistemin ne kadar merkeziyetiz oldu\u011fu bu veri tabanlar\u0131n\u0131n yani d\u00fc\u011f\u00fcmlerin ne kadar \u00e7ok oldu\u011fu ile alakal\u0131d\u0131r. Yani ne kadar \u00e7ok kopyalanm\u0131\u015f database var ise, o sistem o kadar merkeziyetizdir.<\/p>\n

Bankadaki sistemde veritaban\u0131 sadece banka iken, Bitcoin gibi sistemlerde kimsenin iznine gerek duymadan, istedi\u011fimiz zaman veritaban\u0131 olabiliyoruz bunu da nodelar sayesinde yap\u0131yoruz.<\/p>\n

Asl\u0131nda nodelar\u0131n merkeziyetsizli\u011fini belirleyen iki tane \u00f6l\u00e7\u00fct vard\u0131r.<\/p>\n

Birincisi, node say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131 ve bu nodelar\u0131n kurulum kolayl\u0131\u011f\u0131 Blokzincirin merkeziyetsizli\u011fi ile do\u011frudan alakal\u0131d\u0131r. E\u011fer bir Blokzincire rahatl\u0131kla node kurulam\u0131yorsa veya zaman i\u00e7erisinde node kurulduktan sonra bu node\u2019un a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 zorla\u015f\u0131yorsa o Blokzinciri merkeziyetsizlikten taviz vermi\u015f olur. (Son zamanlarda Ethereum da bu tavizler verildi)<\/p>\n

\u0130kincisi ise, nodu kurmak i\u00e7in herhangi bir yerden izin almak zorunda olmamas\u0131d\u0131r o blokzincirin ne kadar izin gerektirdi\u011fi ile alakal\u0131d\u0131r bu konuya daha \u00f6nceki Blockchain makalelerimizde blockchain t\u00fcrlerinde de\u011finmi\u015ftik buradan makaleye gidebilirsiniz.<\/p>\n

Merkeziyetsizlik \u00fczerinden \u015f\u00f6yle bir k\u0131yas yapal\u0131m node un kurulumu kolay ancak izin gerektiriyorsa bu merkeziyetsizli\u011finden taviz vermi\u015f demektir. Ya da nodun kurulumu \u00e7ok zor ancak izin gerektirmiyor ise bu da merkeziyetsizli\u011finden taviz vermi\u015f olur. Olmas\u0131 gereken hem kurulumu kolay hem de izin istememesi durumudur. Bunlar bizim temel iki \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcm\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n

Node T\u00fcrleri<\/strong><\/p>\n

Bir\u00e7ok ki\u015finin genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re hareket edece\u011fiz. ve \u00e7o\u011fu yerde bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma sisteminde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6rebilirsiniz, Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rebilece\u011finiz istisnai farkl\u0131 t\u00fcrler olabilir ancak genel olarak bu \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. K\u0131saca di\u011fer t\u00fcrlere de de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n

Ar\u015fiv (Archive) Node\u2019lar<\/strong><\/p>\n

Blokchaindeki daha do\u011frusu se\u00e7ilen a\u011fa dair t\u00fcm veriyi i\u00e7inde bar\u0131ndan A dan Z ye zincir \u00fczerindeki t\u00fcm veriyi depolayan nodelar ar\u015fiv node olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Ar\u015fiv nodelara k\u0131saca zincirdeki database\u2019in tam olarak bir kopyas\u0131d\u0131r Genesis blo\u011fundan yani ilk bloktan ba\u015flayarak son olu\u015fturulan blo\u011fa kadar t\u00fcm veriyi depolar. Buna en yak\u0131n \u00f6rnek olarak explorerlar\u0131 yani Etherscan<\/a> <\/strong>veya Bsccan<\/a><\/strong> verilebilir.<\/p>\n

\"node<\/p>\n

Bizler Etherscan i zincir \u00fczerindeki i\u015flemleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in kullan\u0131yoruz i\u015flemleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in illa Etherscan dan bakmam\u0131za gerek yok ar\u015fiv node kurarak bizlerde ayn\u0131 bilgilere eri\u015febiliriz. Bu i\u015flemlerin detaylar\u0131n\u0131 bize sa\u011flayan yani bize verileri g\u00f6sterenler asl\u0131nda ar\u015fiv node kurarak orada ki i\u015flemleri bize Etherscan da g\u00f6sterirler. Ar\u015fiv nodelar\u0131n\u0131 herkes kurmay\u0131 tercih etmez \u00e7\u00fcnk\u00fc bazen boyutlar \u00e7ok y\u00fcksek miktarlara ula\u015fabiliyor \u00f6rne\u011fin Etherscan da daha do\u011frusu Ethereum da ki veri \u015funa da 11 TB tan daha fazlad\u0131r ve bunu gerekmedik\u00e7e kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmazlar.<\/p>\n

Full Node\u2019lar.<\/strong><\/p>\n

Full node asl\u0131nda kafan\u0131zda canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi Full yani t\u00fcm detaylar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 node de\u011fildir aksine t\u00fcm veriyi tutmayan nodelard\u0131r, bunu yapan\u0131n yaz\u0131m\u0131z\u0131n ge\u00e7mi\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131nda Ar\u015fiv node oldu\u011funu s\u00f6yledik. Burada temel olarak ayr\u0131lmas\u0131 gereken iki terminoloji var birincisi Blockchain History \u0130kincisi Blockchain State. Blokchain Historyde ad\u0131ndan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi ge\u00e7mi\u015f tarihi a\u00e7\u0131klar Blockchain state ise anl\u0131k yani sitemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in minimum gerek verilerin bulundu\u011fu k\u0131s\u0131md\u0131r. Ar\u015fiv nodelar her ikisini \u00fczerinde bulundurur full nodelar ise History k\u0131sm\u0131n\u0131 es ge\u00e7ip anl\u0131k yani State k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fczerinde bulunduran nodelard\u0131r. elbette full nodelarda kendi i\u00e7in de bir\u00e7ok dala ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Yine Ethereum \u00fczerinden \u00f6rnek verecek olursak Ethereum da Ar\u015fiv nodun<\/strong> boyutu 11TB kadar \u00e7\u0131karken bu Full nodeda 1 TB kadar bir boyuta \u00e7\u0131k\u0131yor bu da her ge\u00e7en g\u00fcn blok do\u011fruland\u0131k\u00e7a yeni i\u015flemler kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131k\u00e7a artarak devam ediyor dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm veriyi full noda kurmuyoruz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle \u201cFull Node\u201d blokzincirdeki gereksiz tarih bilgisini k\u0131rp\u0131p gerekli olan k\u0131s\u0131mlar\u0131 tutan nodedur. Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131rpma kelimesi de \u00e7ok \u00f6nemli Full nodelar\u0131n t\u00fcm verinin olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n eksiksiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 da \u201cPrunning\u201d ad\u0131 verilen T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 budama k\u0131rpma olarak ge\u00e7en mekanizmaya bor\u00e7ludur. Purnning ile node da ar\u015fiv nodeun tuttu\u011fu gereksiz ya da sistemin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in zaruri olmayan bilgiler (Ge\u00e7mi\u015f veriler genesis blok gibi \u00f6nemli veriler hari\u00e7) budan\u0131r.<\/p>\n

Validator\/Miner (Consensus) Node\u2019lar.<\/strong><\/p>\n

Validat\u00f6r Nodelar da asl\u0131nda Full nodelara dahildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc validat\u00f6r nodunda t\u00fcm sistemi indirmiyoruz bunun yerine gerekli bile\u015fenleri indirerek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi validat\u00f6r nodelar validat\u00f6r olarak \u00e7al\u0131\u015fan bloklar\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in kullan\u0131lan nodelard\u0131r. Bildi\u011fimiz Bitcoin\u2019deki veya Ethereum da ki madenciler veya PoS sistem ile \u00e7al\u0131\u015fan validat\u00f6rler de asl\u0131nda NODE\u2019dur. Yani madencilik yap\u0131l\u0131rken de validator olurken de node kurmak gerekiyor. sadece validat\u00f6r nodelar blok do\u011frular demek yanl\u0131\u015f olur hem full nodelar hem ar\u015fiv nodelar da bu yetiye sahiptir.<\/p>\n

Bu node tipleri \u00e7o\u011fu yerde kar\u015f\u0131m\u0131za Konsensus Node olarak \u00e7\u0131kar. Consensusa kat\u0131lmak demek o zincir \u00fczerinde blok do\u011frulamak demektir \u00e7o\u011fu sistemde bu nodelar \u00f6d\u00fcl kazan\u0131r \u00f6rne\u011fin Ethereum pow sisteminde Ethereumda blok do\u011frulama kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretilen ETH lerden \u00f6d\u00fcl olarak verilir. Buda te\u015fvik edici olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bir blokzincirinin ister PoW ile ister PoS ile blok \u00fcretiyor olsun, blok \u00fcretimi i\u00e7in bu consensus node\u2019lara ihtiya\u00e7 duyar. PoW sisteminde blok \u00fcretimi i\u00e7in belirli bir i\u015f g\u00fcc\u00fc gerekirken PoS sisteminde ise genelde i\u015f g\u00fcc\u00fc yerine stake edilecek bir miktar varl\u0131k gerekiyor \u00f6rne\u011fin Ethereum da bu minimum 32 ETH l\u0131k bir miktard\u0131r. \u0130stisnai durumlar mevcuttur. \u00c7o\u011fu node full node olarak kabul edilir.<\/p>\n

Staking Node\u2019lar\u0131<\/strong><\/p>\n

Ad\u0131ndanda anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi Proof of Stake sisteminde kullan\u0131lan t\u00fcrd\u00fcr. Bloklar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na ve onaylanmas\u0131na kat\u0131lmak i\u00e7in, stakerlar\u0131n belirli miktarlarda coin tutmalar\u0131 gerekir. Yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan coinlerin yan\u0131 s\u0131ra, stake etme algoritmalar\u0131 blok zincirindeki zaman\u0131, blok zincirindeki toplam staker say\u0131s\u0131n\u0131 ve bir blo\u011fu kimin do\u011frulayaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemede rastgele bir fakt\u00f6r\u00fc de dikkate al\u0131r.<\/p>\n

Authority Node\u2019lar\u0131<\/strong><\/p>\n

Yine bir ba\u015fka fikir birli\u011fi modeli, \u00f6zel zincir kurulumlar\u0131nda daha pop\u00fcler olan Proof of Authority\u2019dir. Otoriteler olarak adland\u0131r\u0131lan node\u2019lar, blok zincirinde yeni bloklar olu\u015fturmak ve do\u011frulamak i\u00e7in belirlenir. Authority Node\u2019lar\u0131n \u00e7o\u011fu do\u011frulama i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

\"node<\/p>\n

Master Node<\/strong><\/p>\n

Son olarak, masternode\u2019lar ba\u015fka bir full node t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm blok zincirini depolaman\u0131n ve i\u015flemleri do\u011frulaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, masternode\u2019lar t\u00fcm ekosistemlerini stabilize edip g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r ve \u00f6zel i\u015flemler, anl\u0131k i\u015flemler, hazine y\u00f6netimi ve finansman\u0131 ve y\u00f6netim oylama gibi hizmetler sunar.<\/p>\n

Light (SPV) Node<\/strong><\/p>\n

Light node\u2019lar veya lightweight node\u2019lar da vard\u0131r. Bitcoin blok zincirinden yaln\u0131zca blok ba\u015fl\u0131klar\u0131 indirdikleri ve bu nedenle t\u00fcm blok zincirini depolamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, full node\u2019lara g\u00f6re \u00e7ok daha az indirme ve depolama kapasitesine ihtiya\u00e7 duyarlar. Light node\u2019lar ar\u015fiv node\u2019lar gibi b\u00fct\u00fcn blokzincirini indirmezler, full node\u2019lar gibi blokzincir\u2019in state\u2019ini de indirmezler. Consensus node\u2019lar\u0131 gibi blok \u00fcretiminde de yer almazlar. Light node\u2019lar sadece bloklar\u0131n \u00e7ok minik bir k\u0131sm\u0131n\u0131 indirip full node\u2019lardan gelen bilgileri takip ederler. Dolay\u0131s\u0131 ile \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda veri indirerek light node kurabilirsiniz.<\/p>\n

Bir node t\u00fcm veriyi indirmeden sadece bloklara dair k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 indirerek, bu zinciri takip edebilir ve full nodu takip ederler bir full node sistemde herhangi bir yanl\u0131\u015fl\u0131k g\u00f6r\u00fcrse bu hatay\u0131 zinciri takip eden herhangi bir light noda indirtip do\u011frulu\u011funu teyit ettirebilir. SPV olarak da nitelendirilirler.<\/p>\n

Stateless Node<\/p>\n

Stateless node\u2019lar 2017-2018 y\u0131llar\u0131nda Vitalik Buterin\u2019in taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f bir y\u00f6ntemdir. Statelass nodelar validat\u00f6r nodelar\u0131na \u00e7ok benzerdir ancak en b\u00fcy\u00fck farklar\u0131 validat\u00f6r nodelar\u0131 gibi blok \u00fcretme yetkileri yoktur. \u015eu an g\u00fcn\u00fcm\u00fczde aktif olarak yer alm\u0131yorlar geli\u015fim a\u015famas\u0131ndalar ve Snark teknolojisinin temel prensipleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onaylamalar zkSNARK lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla onaylanmaktad\u0131r. zkSNARK ile mevcut Blokzincir State\u2019ini k\u00fc\u00e7\u00fck kan\u0131tlar haline getirip bunlar\u0131 birer \u201cWitness Data\u201d haline getirip zk Kan\u0131tlar ile stateless node\u2019lara sunarlar.<\/p>\n

Genel node t\u00fcrlerine de\u011findi\u011fimize g\u00f6re biraz daha k\u0131sa bir \u00f6zet yapal\u0131m.<\/p>\n

En b\u00fcy\u00fck ve en kapsaml\u0131 olan ar\u015fiv node lar\u0131d\u0131r ve zincire dair t\u00fcm veriyi i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Full node ler zincirdeki t\u00fcm veriyi indirmezler, sadece gerekli veriyi indirirler full nodun alt\u0131nda \u00e7atalanan bir\u00e7ok t\u00fcr bulunuyor bunlar\u0131n i\u00e7inde staking authority monster nodeler gibi t\u00fcrler var. Vitalik butterin sundu\u011fu Stateless Node\u2019lar bulunuyor. Buraya kadar olanlar blokzincirde tam g\u00fcvenlik sa\u011flarlar. Sadece light nodeler blokzincirinde tam g\u00fcvenlik sa\u011flamaz.<\/p>\n

Node\u2019lar\u0131n Amac\u0131 Nedir?<\/strong><\/p>\n

Blockchainde d\u00fc\u011f\u00fcmlerin temel amac\u0131, belirli kripto para birimleri i\u00e7in \u00f6rne\u011fin Bitcoin ve Ethereum gibi kripto paralar\u0131n k\u0131saca blok zincirinin hem g\u00fcvenli\u011fini hemde b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumakt\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcmler birbirinin kopyas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in herhangi bir bilgisayarda veya sunucuda sadece tek bir d\u00fc\u011f\u00fcm varsa bile t\u00fcm bir blok zincirinin ge\u00e7mi\u015fi korunabilir. B\u00f6ylece d\u00fc\u011f\u00fcmler sayesinde blok zincirindeki kripto para birimleri siber sald\u0131r\u0131lar, g\u00fc\u00e7 kesintileri veya sistematik \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcler gibi durumlara diren\u00e7li hale gelir. Bir zincirde \u00e7al\u0131\u015fan bir tane bile d\u00fc\u011f\u00fcm oldu\u011funda bu veriler korunabiliyorken herhangi bir kripto paran\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcmlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczlerce hatta binlerce d\u00fc\u011f\u00fcm bulunuyor. Bir blok zincirinde ne kadar \u00e7ok d\u00fc\u011f\u00fcm bulunursa, o kadar g\u00fcvenli bir hale gelir.<\/p>\n

\"node<\/p>\n

\u00c7o\u011funuzun kafas\u0131nda \u015f\u00f6yle bir senaryo canlanm\u0131\u015f olabilir herhangi bir nedenden dolay\u0131 t\u00fcm zincir durdurulup yok edilebilir mi? Bu tarz komplo teorileri elbette bulunuyor, \u00f6rne\u011fin Bitcoin \u00fczerinden devam edelim, bu d\u00fc\u011f\u00fcmler sayesinde Bitcoin blok zincirinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck bir ihtimaldir. Ancak teorik olarak bu ger\u00e7ekle\u015febilir.
\nBuna \u00f6rnek birka\u00e7 komplo teorisi verelim, \u00f6rne\u011fin, Bitcoin blok zincirinin yok edilmesinin tek yolu n\u00fckleer bir sava\u015f ile bu da t\u00fcm elektrik ve internet altyap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kmesiyle ger\u00e7ekle\u015febilir, burda aktif tek bir d\u00fc\u011f\u00fcm kalsa bile zincir durdurulamaz veya ayn\u0131 anda d\u00fcnyan\u0131n her yerinde elektromanyetik bir bomban\u0131n patlat\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Yine bu \u015fekildede t\u00fcm elektrik ve internet altyap\u0131s\u0131 duraca\u011f\u0131 i\u00e7in durdurulabilir ancak geriye tek bir d\u00fc\u011f\u00fcm kald\u0131\u011f\u0131 takdirde, basit bir bilgisayarlar ile b\u00fct\u00fcn bir blok zinciri tekrar aktif hale getirilebilir.<\/p>\n

Bu e\u015fsiz teknolojideki d\u00fc\u011f\u00fcmler sayesinde art niyetli herhangi bir gurup veya h\u00fck\u00fcmetler, hack guruplar\u0131n\u0131n, ya da herhangi bir grup insan\u0131n bir blok zincirini tamamen kapat\u0131p silmeleri imk\u00e2ns\u0131z hale geliyor. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u011f\u00fcmler sayesinde bir blok zincirinin binlerce kopyas\u0131 mevcut olabilir ve her bir kopyay\u0131 tek tek silmek ise anlams\u0131z oldu\u011fu kadar imkans\u0131zd\u0131r. Bu y\u00fczden projeler her \u00fclkeden en az bir validat\u00f6r se\u00e7meye \u00f6zen g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda peki nodelar sadece bu i\u015flemi yar\u0131yor yani sadece veriyi sakl\u0131yor der gibisiniz hay\u0131r asl\u0131nda bu en \u00f6nemli g\u00f6reviydi bizler asl\u0131nda c\u00fczdanlar\u0131m\u0131z veya blockchainde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm i\u015flemlerimizde nodelara ba\u011flan\u0131yoruz ve yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flemler makine diline g\u00f6re g\u00f6nderiliyor \u015fifrelnerek kaydediliyor \u00f6rne\u011fin c\u00fczdan\u0131n\u0131zla yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir al i\u015fleminde c\u00fczdan\u0131n\u0131z hangi a\u011f\u0131 kullan\u0131yorsa orda ki nodelardan birine ba\u011flan\u0131yor g\u00fcveniyor i\u015flemi yap\u0131yor ve detaylar\u0131 kendinden ba\u015flayarak kaydediyor daha sonra a\u011fa aktar\u0131lm\u0131\u015f oluyor ve t\u00fcm nodelar bu veriyi kaydediyor burada zaman fark\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f gibi gelebilir ancak sistem bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve sistemdeki her bilgi nerdeyse ayn\u0131 anda t\u00fcm nodelara kaydedilir araya ba\u015fka bir i\u015flem s\u0131k\u0131lm\u0131yor. \u015eimdi yine k\u0131yas yoluyla anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 toparlayal\u0131m Bir bilgisayar program\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n

Bilgisayar\u0131n\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7o\u011fu uygulama i\u00e7in t\u00fcm verileri bilgisayar\u0131n\u0131za indirirsiniz \u00f6rne\u011fin bir oyun oynuyorsan\u0131z oyuna dair t\u00fcm dosyalar\u0131n sizin bilgisayar\u0131n\u0131zda bulunmas\u0131 gerekiyor. Ayn\u0131 \u015fekilde blockchainde sistemin bir kopyas\u0131n\u0131 yani nodun kurulu olmas\u0131 gerekiyor peki burada \u015f\u00f6yle bir soru sorabilirsiniz biz node kurmadan c\u00fczdan\u0131m\u0131zla bu i\u015flemleri nas\u0131l yap\u0131yoruz. Yine bilgisayar program\u0131 \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden devam ediyorum bazen uygulamay\u0131 bilgisayar\u0131m\u0131za indirmeden sadece a\u011f \u00fczerinden oyun oynayabiliyoruz burda oyunun y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu sunucuya bir ba\u011flant\u0131 sa\u011flan\u0131yor ve verilen yetkiler do\u011frultusunda oyunu bilgisayar\u0131n\u0131za kurmadan oynayabiliyorsunuz. C\u00fczdan\u0131n\u0131zda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flemlerde ayn\u0131 mant\u0131kta \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor bizler yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flemlerde a\u011f \u00fczerinden node ba\u011flan\u0131yoruz ve i\u015flemlerimizi ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz merkezi bir yap\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok do\u011fru bir \u00f6rnek olmad\u0131 ama anlaman\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u015fekilde basite indirgenebilir.<\/p>\n

51% Sald\u0131r\u0131s\u0131:<\/strong><\/p>\n

%51 sald\u0131r\u0131s\u0131, blokzincirinde ki hash oran\u0131n\u0131n en az %51\u2019ine sahip olan ki\u015fi veya gruplar\u0131n, blokzincirinde ki i\u015flemleri kendi istekleri do\u011frultusunda de\u011fi\u015ftirebilmesi ve kontrol edebilmesi durumunu ifade eder. %51 sald\u0131r\u0131s\u0131 ile, blokzincirinde ki di\u011fer madencilerin i\u015flemlerini engellemeyi ve sistemin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmeyi ama\u00e7lar. Sald\u0131rganlar\u0131n, blokzincirinde\u00a0 ki di\u011fer i\u015flemleri geri \u00e7evirmesi durumunda \u00e7ift harcama dedi\u011fimiz (double spending) sorunu ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u00c7ift harcaman\u0131n ne oldu\u011funa tam olarak de\u011finmeyece\u011fim ama k\u0131saca bahsedecek olursak. %51 sald\u0131r\u0131da yine \u00f6nemli dedi\u011fimiz kelimelerden birinin sonucudur sistem consensus yani uzla\u015fma \u00fczerine kurulu oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7o\u011funlu\u011fun karar\u0131na g\u00f6re hareket eden bir yap\u0131 esas al\u0131n\u0131yor. Burda e\u011fer sistemin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na %51 ine h\u00fckmedersen karar verme yetkisi sende oluyor \u00f6rne\u011fin meclis \ud83d\ude00 ancak bunun olma ihtimali \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck<\/p>\n

\"Node<\/p>\n

Double Spending (\u00c7ift Harcama) Nedir?<\/strong><\/p>\n

Bir dijital varl\u0131\u011f\u0131n, ayn\u0131 anda birden fazla kez kullan\u0131lmas\u0131na \u00e7ift harcama (double spending) denir blokzincirinde t\u00fcm i\u015flemler do\u011frulanarak ilerler. Bitcoin gibi pow consens\u00fcs modeline sahip a\u011flarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemler madenciler taraf\u0131ndan gelen onay ile blokzincirine i\u015flenir. E\u011fer ayn\u0131 i\u015flem ikinci kez ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa tam d\u00fc\u011f\u00fcmler i\u015flemin sahte oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu durum kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u00e7ift harcama ihtimaline kar\u015f\u0131 korur.<\/p>\n

Bitcoin a\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 yani en az y\u00fczde 51\u2019ni ele ge\u00e7iren bir ki\u015fi veya gurup, Bitcoin a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7ift harcama ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bitcoin a\u011f\u0131na %51 sald\u0131r\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilme ihtimali \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir ihtimal olsa da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ancak blokzinciri a\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve gereken i\u015flem g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7ok fazla olmas\u0131 bu sald\u0131r\u0131n\u0131n olma ihtimalini nerdeyse imk\u00e2ns\u0131z denecek kadar zor bir duruma getirir.<\/p>\n

Bitcoin madencileri sistemin 51%\u2019ini ele ge\u00e7irdi\u011fini varsayal\u0131m bu durumda yapabilecekleri iki durum vard\u0131r. Birincisi Blok bas\u0131m\u0131n\u0131 durdurabilirler. \u0130kincisi Bast\u0131klar\u0131 bloklarda double-spending yapabilirler ki double spendingin az \u00e7ok ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131k. Birinci durumda blok bas\u0131m\u0131 durdurularsa, blokzincir durur ama kurallar\u0131 de\u011fi\u015ftiremezler.<\/p>\n

\u0130kinci durumda ise yani double spending \u00e7ift harcama yapmalar\u0131 durumunda di\u011fer full node\u2019lar bu bloklar\u0131 g\u00f6rmezden gelecektir,ve yine blokzinciri kurallar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik yapamayacaklard\u0131r. Sadece var olan veride hata olu\u015facak buna da bir \u00e7ok \u00f6nlem al\u0131nabilir.<\/p>\n

\"node<\/p>\n

\u0130\u015fte bu y\u00fczden non Consensus full nodelar blok zincirilerinde ki en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdir. Bir sald\u0131r\u0131 an\u0131nda v\u00fccudumuzda ki antikorlar gibi savunucu rol\u00fcne girebilirler bu yap\u0131y\u0131 ben v\u00fccudumuzdaki DNA ya \u00e7ok benzetiyorum t\u00fcm veriler ayn\u0131 anda her h\u00fccrede bulunuyor sadece g\u00f6revler farkl\u0131 biri di\u011ferinin b\u00f6l\u00fcnmesiyle olu\u015fuyor. PoS bir sistemde sald\u0131r\u0131 yapan konsensus yani validator node\u2019lar Non-Consensus full node\u2019lar taraf\u0131ndan fark edilecek ve cezaland\u0131rma mekanizmas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racaklard\u0131r. Bu noktada Ethereum dan bir \u00f6rnek verelim bildi\u011finiz gibi Ethereum merge g\u00fcncellemesi<\/strong><\/a> ile \u00a0PoW consensus modelinden pos consensensus modeline ge\u00e7i\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda anacak Etherum un merkeziyetsiz kavram\u0131nda bir a\u00e7\u0131k olu\u015ftu ve bu a\u00e7\u0131k Ethereum un bireysel nodelar yerine amazon web servisi gibi sa\u011flay\u0131c\u0131larda toplu bir y\u00fcr\u00fctmeye sahip olmas\u0131ndan kaynakland\u0131 i\u015fte bu noktada vitalik e\u011fer sisteme herhangi bir sald\u0131r\u0131 olursa yani sistemde kurallara uymayacak bir node veya node gurubu olursa sistemden silineceklerini s\u00f6yledi. Bu sayede hem sistemin g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanacak hem de kaybedecekleri bir \u015feyler olaca\u011f\u0131 i\u00e7in sald\u0131r\u0131 yapmadan \u00f6nce ald\u0131klar\u0131 riski iyi de\u011ferlendirmeleri gerekecek. I\u015fte bu savunmay\u0131 non consensus full node ler yapacak.<\/p>\n

Ethereum da ki G\u00fcvenlik yap\u0131s\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman tarihsel olarak hep kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kay\u0131plar\u0131n olaca\u011f\u0131 bir sistem \u00fczerinden hareket ediyorlar Vitalik sistemin g\u00fcvenli\u011fini bana g\u00f6re kaybetmeyece\u011fi bir kumar \u00fczerine kuruyor. Ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Dao Forkuna neden olan hack sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra getirildi\u011fi gas \u00fccretleriyle ayn\u0131 sald\u0131r\u0131 milyonlarca dolara sepep olacakt\u0131r. Bu y\u00fczden zaten gas \u00fccretleri \u00e7ok y\u00fcksek kald\u0131. Bunun yerine farkl\u0131 g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri alarak gas \u00fccretlerini d\u00fc\u015f\u00fcrme \u00e7abas\u0131ndalar.<\/p>\n

Peki biz neden node kural\u0131m bunun bize faydas\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n

Zaten consensus nodelar\u0131 yani validat\u00f6r miner nodelar\u0131n bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 faydalardan behsettik. Stake geliri veya madencilik geliri olarak nas\u0131l bir kazan\u00e7 sa\u011flayabilece\u011finden bahsettik. Bunlar i\u00e7in \u00e7o\u011funda bir sermaye gerekir, \u00f6rne\u011fin Bitcoinde madencilik cihazlar\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z var ya da ethereum gibi pos sistemiyle \u00e7al\u0131\u015fanlarda 32 ETH lik bir sermayeye ihtiyac\u0131n\u0131z var. Bunlar solo madencilikle \u015fansa ba\u011fl\u0131 olarak blok do\u011frulama yetisine sahip olmakla birlikte blok bulma \u015fanslar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in madencilik havuzlar\u0131nada kat\u0131labilirler. Madencilik havuzlar\u0131nda mant\u0131k \u015fu \u015fekilde i\u015fler, tek bir node \u00e7evresinde di\u011fer herkes bu noda ba\u011flan\u0131r ve bu nodun g\u00fcc\u00fc artar bu sayede do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 buldu\u011fu blok say\u0131s\u0131 ve blok bulma \u015fans\u0131 artar blok bulduktan sonra ise verilen \u00f6d\u00fcller kat\u0131lanlar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Ak\u0131llarda kalan bir ba\u015fka soru ise \u015fu oluyor mesela Ethereum \u00fczerinde ben stake geliri elde ediyorum ben node mu kurarak bunu yap\u0131yorum? Asl\u0131nda hay\u0131r siz burda blok \u00fcretmiyorsunuz yani yeni \u00fcretilen ETH lardan \u00f6d\u00fcl alm\u0131yorsunuz ordakilere likidite sa\u011fl\u0131yorsunuz onlarda sizin bu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z likiditeden yararlan\u0131p node kurararak ya da farkl\u0131 bir \u015fekilde bir gelir sa\u011flayarak sizlere bu gelirden bir miktar pay veriyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda test a\u015famas\u0131nda baz\u0131 projelere kurdu\u011fumuz nodelar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda airdrop tarz\u0131nda \u00f6d\u00fcl kazanabilirsiniz.<\/p>\n

Full node kurarak g\u00fcveli\u011finizi en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131rs\u0131n\u0131z \u00f6rne\u011fin kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z c\u00fczdanlar nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir c\u00fczdan kurdu\u011funuzda e\u011fer kurdu\u011funuz c\u00fczdan size full node kurduruyorsa bu g\u00fcvenli bir c\u00fczdan olarak nitelendirilebilir yani hem full node sizde hem c\u00fczdan sizdeyken g\u00fcvenli, ancak metamask gibi c\u00fczdanlarda full nodu kurmuyoruz bunun yerine metamask \u0131n kurdu\u011fu bir full noda g\u00fcvenerek i\u015flemlerimizi metamask \u0131n full nodunda onaylat\u0131yoruz.<\/p>\n

Metamask infura noduna ba\u011flan\u0131yor ve ki\u015fisel bilgilerimiz tamammen infurada yer al\u0131yor peki nerde kald\u0131 merkeziyetsizlik nerde kald\u0131 g\u00fcven, yar\u0131n bir g\u00fcn metamask bu bilgilere nas\u0131l bir g\u00fcvence sa\u011fl\u0131yor ya da metamask ge\u00e7tim metamsk a g\u00fcvendik. Peki metamask a bir sald\u0131r\u0131 oldu\u011funda bizim veriler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ne yapaca\u011f\u0131z. Bu y\u00fczden kendi g\u00fcvenli\u011fimizi kendimiz sa\u011flayarak \u00e7ok daha g\u00fcvende olabiliriz bunu da node kurarak sa\u011flar\u0131z.<\/p>\n

Node lar ile merak etti\u011finiz b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131 i\u00e7eren e\u011fitim serimiz Airdrop youtube kanal\u0131m\u0131zda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Sizler kanal\u0131m\u0131z\u0131 ziyaret ederek \u00fccretsiz node e\u011fitim serisinden<\/a> faydalanabilir ve merak etti\u011finiz sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 bulabilirsiniz.<\/strong><\/p>\n