Habert\u00fcrk\u2019e konuk olan T\u00fcrkiye Bankalar Birli\u011fi (TBB) Ba\u015fkan\u0131 Alpaslan \u00c7akar, BDDK’n\u0131n ticari krediler i\u00e7in D\u00f6viz \u015fart\u0131 karar\u0131n\u0131n piyasalara yans\u0131mas\u0131 hakk\u0131nda K\u00fcbra Par, Habert\u00fcrk Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni Yavuz Barlas ve Bloomberg HT Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni A\u00e7\u0131l Sezen’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n
\u00c7akar’\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
Enflasyonu \u00fc\u00e7 temel boyutuyla de\u011ferlendirmek laz\u0131m. Birinci boyut maliyet enflasyonu. Gerek pandemi ve devam\u0131nda petrol fiyat\u0131nda ciddi anlamda s\u0131\u00e7rama olmu\u015ftu. 2021 y\u0131l\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda d\u00fcnyada enflasyon, ticaret hacmine y\u00f6nelik beklentiler vard\u0131. B\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 y\u00fczde 3,5’tu. Bu sene y\u00fczde 4 civar\u0131nda bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc vard\u0131. K\u00fcresel ekonomi farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7iyor. \u015eubat ay\u0131nda Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 oyunun dengesini bozdu. Do\u011falgaz, petrol, enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan, g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hakikaten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck potansiyel. Euro b\u00f6lgesinin Rusya’dan enerji al\u0131m\u0131 y\u00fczde 38’di. 4 \u00fclkenin enerjisinin y\u00fczde 100’\u00fcn\u00fc Rusya kar\u015f\u0131l\u0131yor. Zaten enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f, sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi tedarik zincirindeki bozulma arz\u0131 negatif etkiledi. Bu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya enflasyon olarak yans\u0131d\u0131.<\/p>\n
Biz Euro b\u00f6lgesinde olsayd\u0131k enflasyonumuz y\u00fczde 70 mi olacakt\u0131? Hay\u0131r. Her \u00fclkenin kendisine g\u00f6re ger\u00e7ekli\u011fi farkl\u0131. ABD’de son 40 y\u0131l\u0131n enflasyonu var. Geli\u015fmi\u015f olan \u00fclkelerde 1993’den bu tarafa en y\u00fcksek enflasyon var. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde 1983 y\u0131l\u0131ndan bug\u00fcne en y\u00fcksek enflasyon var. Biz net enerji ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclkeyiz. Ge\u00e7en sene y\u0131l boyunca \u00fclkemizin faturas\u0131 51 milyar dolard\u0131. Biz cari fazla veriyoruz. Enerji girildi\u011finde i\u015fin rengi de\u011fi\u015fiyor maalesef. Enerjiden kaynaklanan ciddi cari a\u00e7\u0131k \u00e7\u0131k\u0131nca net olarak kur \u00fczerine bask\u0131 yarat\u0131yor. O kadar yabanc\u0131 paray\u0131 bulman\u0131z laz\u0131m. Kur enflasyon anlam\u0131na gelir. Enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n maliyetler \u00fczerinde etkisi, \u00f6zellikle kur \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ciddi bir maliyet enflasyonunu yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal etmi\u015f oluyoruz.<\/p>\n
Hem maliyet enflasyonu hem enflasyon birle\u015fti\u011finde fiyat mekanizmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131. Enflasyon enflasyonu do\u011furuyor. Ben enflasyonun y\u0131l sonunda y\u00fczde 50’ler seviyesine d\u00fc\u015febilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorum. Turizm gelirleri dolay\u0131s\u0131yla cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi likiditenin bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Biz ithalat yaparak ihracat yapan bir \u00fclkeyiz. \u0130thal etti\u011fimiz her \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131 artmaya ba\u015fl\u0131yor. Enflasyon enflasyonu do\u011fruyor. Fiyatlama mekanizmas\u0131n\u0131 bozuyor. Olmamas\u0131 gereken fiyatlar etiketlere yans\u0131maya ba\u015fl\u0131yor. Bu rasyonel bir fiyatlama de\u011fil asl\u0131nda. Y\u00fczde 78 seviyesindeki beklenti enflasyonunun y\u00fczde 40’dan a\u015fa\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Y\u0131l sonunda enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimine ge\u00e7ece\u011fini ve y\u00fczde 50 oran\u0131nda g\u00f6rebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Y\u0131l sonuna do\u011fru a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru evrilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ge\u00e7en sene Ekim ay\u0131nda y\u00fczde 2,5 ay\u0131nda, Kas\u0131m ay\u0131nda yan\u0131lm\u0131yorsam y\u00fczde 3,5, Ocak’ta da y\u00fczde 11’di. Art\u0131k a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nde olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n
Enflasyon asl\u0131nda cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n sonucu olan bir durumdur. Kur de\u011fi\u015fimi T\u00fcrkiye’de her zaman enflasyonu do\u011furmu\u015ftur. Yeni ekonomik modelde \u00fcretimin, arz\u0131n, ihracat\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Katma de\u011ferli arz\u0131 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda cari fazla verirseniz. Arz talebi kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 i\u00e7in orada bir enflasyon sonucunu do\u011furmayacakt\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada ekonomik kriz vard\u0131, 2020’de pandemi geldi. Pandemi sonras\u0131 hafif toparlanma olurken sava\u015f \u00fcst\u00fcne bindi. Cari a\u00e7\u0131k makas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Sava\u015f de\u011fil, enerji fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f olmasayd\u0131 cari fazla verecektik ve enflasyonla kar\u015f\u0131la\u015fmayacakt\u0131k. Yeni ekonomik model cari fazlay\u0131 yakalamak i\u00e7in olmazsa olmaz. Bu sene y\u00fczde 7.3 civar\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fck. Bu d\u00f6nemde istihdam\u0131 artt\u0131rd\u0131k. 34 milyon civar\u0131nda istihdama ula\u015ft\u0131k. Biz d\u00fcnya gelirinden pay almak zorunday\u0131z, insan\u0131m\u0131z\u0131n refah\u0131n\u0131 artt\u0131rmak, istihdam yaratmak zorunday\u0131z. Altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda \u00e7ok ciddi mesafe ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Enflasyon, y\u00fcksek faiz oranlar\u0131yla bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapabilme \u015fans\u0131n\u0131z yok. \u00dcretim fazlas\u0131 vererek b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n
Bug\u00fcn itibar\u0131yla faiz oranlar\u0131yla enflasyon aras\u0131ndaki ba\u011f b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada koptu. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelere bak\u0131n faiz oran\u0131 art\u0131\u015f\u0131na gittiler; ancak bundan sonra da agresif bir \u015fekilde faiz art\u0131r\u0131m\u0131na gidemeyecekler. Euro b\u00f6lgesinde resesyon net olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bizde durgunluk veya resesyon anlam\u0131nda herhangi bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fil. Biz makul finansmanla \u00fclke ekonomisini b\u00fcy\u00fctmeye devam ediyoruz. Bug\u00fcn faiz oranlar\u0131n\u0131 y\u00fczde 70-80’lere getirirseniz ekonominin tamamen tepetaklak olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bizim \u00fclkemizde bunun olmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. Biz cari fazla verecek \u015fekilde firmalar\u0131n yat\u0131r\u0131m, \u00fcretimlerine destek olacak, finansman maliyetinin y\u00f6netilebilir k\u0131lmak ad\u0131na makul faiz oran\u0131yla kredilendirme yap\u0131yor olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
Arz\u0131 art\u0131rmak durumunday\u0131z. Bunun i\u00e7in de \u00fclkede sanayi \u00e7ok ciddi geli\u015fim i\u00e7erisinde. Turizme bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131nda 35 milyar dolar gelire sahipti. Ge\u00e7en sene 24 milyard\u0131. Bu sene 6.6 milyar dolar. 2019 y\u0131l\u0131ndaki turizm gelirini ge\u00e7iyor olaca\u011f\u0131z. Turizm gelirimizle enerji faturam\u0131z\u0131 \u00f6deyebiliyorduk. Bug\u00fcn itibar\u0131yla o korelasyon koptu. \u0130malat, turizm, tar\u0131m ve di\u011fer sekt\u00f6rlerin tamam\u0131nda ciddi canlanma s\u00f6z konusu. Gerek BDDK, gerek Merkez Bankas\u0131’n\u0131n krediyle ilgili kararlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kur \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azaltmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en son BDDK’n\u0131n firmalar\u0131n kredi kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme oldu. Bunlar\u0131n tamam\u0131 bir taraftan da talebin y\u00f6netilmesine ili\u015fkin kararlar. Biz beklentileri de bu paralelde y\u00f6netmek durumunday\u0131z. B\u00fct\u00fcn etkileri ve parametreleri bir arada d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m; faiz, kur, enflasyon, b\u00fcy\u00fcme, \u00f6deme dengesi, istihdam. Bug\u00fcn itibariyle \u00fclke ekonomisi canl\u0131, 800 milyar dolarl\u0131k b\u00fcy\u00fckl\u00fck i\u00e7erisinde, ihracat rekorlar\u0131 k\u0131ran d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Bunun mutlaka bir neticesi olacak.<\/p>\n
Bu sene kredi b\u00fcy\u00fcmesi TL cinsinden 993 milyar TL oldu. Ge\u00e7en sene 103 milyar TL’ydi. Enflasyon ve maliyet art\u0131\u015flar\u0131n getirdi\u011fi bir tablo vard\u0131. Firmalar\u0131n kredi ihtiyac\u0131 has\u0131l oldu. Yeni ekonomik modelde temel parametre selektif kredi politikas\u0131. Do\u011frudan ihracat, tar\u0131m, katma de\u011fere gidiyor olmas\u0131 laz\u0131m. Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc olarak hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kredinin ak\u0131betinin sorguland\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nem gibi bir d\u00f6nem olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kredi kulland\u0131r\u0131rken \u00f6nce ‘bu paray\u0131 ne yapacaks\u0131n’ diye sorar\u0131z. Sonra takibi yapar\u0131z. B\u00fct\u00fcn kredilerin gitti\u011fi mecras\u0131n\u0131 takip ederiz. Bir miktar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedik cari i\u015flemlerde kullan\u0131lmak \u00fczere kredi veririz. 1,5 y\u0131l \u00f6nce kredilerin y\u00fczde 23’\u00fc bireysel y\u00fczde 75 kurumsal krediler. Bug\u00fcn itibar\u0131yla y\u00fczde 81 kurumsal, y\u00fczde 19’u bireysel; yani konut, ta\u015f\u0131t vs. \u0130kinci s\u0131rada ticaret var y\u00fczde 16, daha sonra in\u015faat var. Enerji y\u00fczde 9’a \u00e7\u0131kt\u0131. Krediler selektif olarak kulland\u0131r\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n
Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131 kredilerin selektif olarak do\u011fru mecralarda kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flanmas\u0131. Varl\u0131klar\u0131n i\u00e7inde d\u00f6vizi varken Uygun maliyetli TL cinsinden kredi kullanarak d\u00f6viz al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek. Cari denge dolay\u0131s\u0131yla kur \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 azaltacak \u00f6nlemleri almak zorunday\u0131z. Kur \u00fczerinde s\u00fcrekli yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc k\u00fcresel bask\u0131 var. Bu ama\u00e7la baz\u0131 kararlar ald\u0131. Bu kararlarda \u015f\u00f6yle bir \u015fey \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; bu firmalar ba\u011f\u0131ms\u0131z denetime tabi olacak. \u0130kincisi TL cinsinden yabanc\u0131 para varl\u0131klar\u0131 alt\u0131n ya da bankada yer alan mevduatlar\u0131 TL \u00fczerinden 15 milyon TL’nin \u00fczerinde olacak. \u015eirketin aktif b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ise 11 y\u0131l i\u00e7erisinde net sat\u0131\u015f has\u0131lat\u0131ndan hangisi y\u00fcksekse onun y\u00fczde 10’undan fazla yabanc\u0131 para, varl\u0131k bulunduramayacak. Bu \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131n bir arada olmas\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu var. Yabanc\u0131 para kredi konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131 yok. O kapsamda herkes alabiliyor. 32 say\u0131l\u0131 karar kapsam\u0131nda olmasa bile yabanc\u0131 para pozisyon a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olan, yani d\u00f6viz cinsinden y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan \u00f6demesi olan firma o pozisyon kadar d\u00f6viz alma \u015fans\u0131 var. Kamu G\u00f6zetim Kurumu’nun yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 veriye g\u00f6re T\u00fcrkiye’de 13 bin 900 potansiyel firma var. Bu kriteri sa\u011flayan firma say\u0131s\u0131 350 civar\u0131nda. Bu dinamik bir s\u00fcre\u00e7, pekala artabilir.<\/p>\n
Burada ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim firma say\u0131s\u0131 360 civar\u0131nda. Bu firmalar\u0131n kredi kullanma a\u015famas\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim raporunu ibraz ediyor olmas\u0131 laz\u0131m. BDDK Ba\u015fkan\u0131m\u0131z ge\u00e7en hafta \u015funu s\u00f6yledi; biz s\u00fcreci de\u011ferlendiriyoruz. 360 civar\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim firmas\u0131 var demi\u015ftim. Bu kural\u0131 esnetiyorlar. Yeminli m\u00fc\u015favirler de dahil olacak. Daha \u00f6nce kurumsal kredi kartlar\u0131, tedarik finansman sistemi kapsam\u0131ndaki krediler de onlar da matraha dahil ediliyordu. Bunlar da matrahtan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. \u00d6zetlersek; Yeminli mali m\u00fc\u015favir onay\u0131 geldi. DBS, kurumsal kredi kart\u0131, tedarik finansman\u0131 kapsam\u0131ndaki krediler istisna oldu. Factoring kurumlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi krediler matrah de\u011ferlendirilmesine tabi oldu. Buradaki temel ama\u00e7, do\u011frudan kur \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azaltmak. \u015eahs\u0131n yabanc\u0131 paras\u0131 varken, TL kredi al\u0131p tekrar d\u00f6vize d\u00f6nmesini engellemek.<\/p>\n
Biz ola\u011fan bir d\u00f6nem ya\u015fam\u0131yoruz, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya i\u00e7in konu\u015fuyorum. Kuru, enflasyonu, di\u011fer ekonomik parametrelerin s\u0131kl\u0131kla yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi bir d\u00f6nemde otoritenin benzer kararlar al\u0131yor olmas\u0131 ola\u011fand\u0131r. Zaman\u0131n ruhu bunu zorunlu k\u0131l\u0131yor. 360 firma diyoruz ama bunlar\u0131n ciddi yabanc\u0131 para varl\u0131klar\u0131 var. Bunu engelliyor olmak laz\u0131m. S\u00fcre\u00e7 itibar\u0131yla yabanc\u0131 para d\u00f6viz alan firma i\u00e7in hi\u00e7bir k\u0131s\u0131t s\u00f6z konusu de\u011fil. Ancak bir firma yabanc\u0131 para varl\u0131\u011f\u0131 var oldu\u011fu halde kredi al\u0131p onu d\u00f6vize d\u00f6n\u00fcyorsa, kur \u00fczerinde ciddi bask\u0131 yarat\u0131yor. Kredilendirmenin d\u00f6vize ve alt\u0131na d\u00f6n\u00fcyor olmas\u0131n\u0131 san\u0131yorum hi\u00e7birimiz istemiyoruzdur. T\u00fcrkiye’de yat\u0131r\u0131m i\u015ftah\u0131 \u00e7ok canl\u0131. Ciddi anlamda yat\u0131r\u0131ma giden kredi var.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de mal, hizmet sermaye hareketleri her zaman serbest olmu\u015ftur. \u0130steyen her t\u00fcrl\u00fc ticareti yapabilme h\u00fcrriyetine sahiptir. Bug\u00fcn yabanc\u0131 paran\u0131n yurt i\u00e7i, yurt d\u0131\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc sirk\u00fclasyonu serbesttir. TL cinsinden kredi verip yabanc\u0131 para almas\u0131 engellenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla yabanc\u0131 para almak serbesttir. \u00dclke ekonomisi kadar, bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki serbestiyet kadar emin olun ba\u015fka \u00fclkelerde bu kadar\u0131 yok. \u0130ngiltere, Almanya’da T\u00fcrkiye’deki kadar h\u0131zl\u0131 hesap a\u00e7abilme \u015fans\u0131n\u0131z yok. Parasal sirk\u00fclasyonunuzu bu kadar h\u0131zl\u0131 yapamazs\u0131n\u0131z. Her paran\u0131n ak\u0131betini izah etmek zorundas\u0131n\u0131z. Burada yap\u0131lan TL cinsinden kredi kulland\u0131r\u0131l\u0131p, bunun d\u00f6vize d\u00f6nmesini engellemektir.<\/p>\n
Bir \u015firketten beklenen faaliyet k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131, sermaye art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bir \u015firket TL cinsinden ya da yabanc\u0131 para cinsinden pozisyonu korumas\u0131n\u0131 k\u0131smen anlayabilirim. Ama bir \u015firket bu ama\u00e7la d\u00f6viz tutmamas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Herhangi bir \u015fekilde d\u00f6viz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yok, gelir, gider TL cinsinden. Ancak paras\u0131n\u0131 dolarda tutmamas\u0131, euoroda tutmamas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n
Geliri yabanc\u0131 para olan\u0131n zaten yabanc\u0131 para cinsinden kredi kullanmas\u0131 serbest. Yabanc\u0131 paran\u0131n ticaretini yabanc\u0131 para \u00fczerinden yapan \u015firketin yabanc\u0131 para tutmas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 yok. Burada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen firmalar 1350 civar\u0131nda. Bu firmalar zaten TL cinsinden kredi alan firmalar. Bunlar\u0131n yabanc\u0131 para mevduat\u0131 tutup, gidip kredileri al\u0131p yabanc\u0131 paraya d\u00f6nmeleri engelleniyor. Firmalardan temel beklenti genel faaliyet k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131yor olmas\u0131. Yabanc\u0131 paralar\u0131 varsa mal al\u0131m\u0131, yat\u0131r\u0131ma kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 beklerim. Burada asla yabanc\u0131 paran\u0131n engellenmesi, sermayenin kontrol\u00fc, sermaye transferinin engellenmesi asla s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
Kur korumal\u0131 mevduat 20 Aral\u0131k tarihinde olmu\u015ftu. Kur korumal\u0131 mevduat konusu faiz geliri y\u00fczde 17 civar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. \u0130kincisi bu \u00fcr\u00fcn \u00fczerinden vergi, stopaj al\u0131nm\u0131yor. E\u011fer vade tarihindeki kur art\u0131\u015f\u0131 olursa onu da kendisine taahh\u00fct ediyor. \u0130lk ba\u015fta ger\u00e7ek ki\u015filer s\u00f6z konusu iken sonra t\u00fczel ki\u015filer de dahil edilmeye ba\u015fland\u0131. O zaman kur 18 civar\u0131nda oran\u0131ndayd\u0131. Kur korumal\u0131 mevduatla 10 TL’ye kadar d\u00fc\u015ft\u00fc dolar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Sonra 13 civar\u0131nda park etti. Beklenti de oydu zaten. Bu kur korumal\u0131 mevduat olmasayd\u0131, o zaman kurun daha da yukar\u0131 gitmesi, cari a\u00e7\u0131k ve enflasyon etkisini konu\u015fmu\u015ftuk. Bug\u00fcn itibar\u0131yla 1 trilyon TL’yi ge\u00e7ti. Bu kur korumal\u0131 mevduat yabanc\u0131 paradan bir \u00e7\u00f6z\u00fclme sa\u011flad\u0131 m\u0131? O g\u00fcnlerde yabanc\u0131 para TL dengesi 65’e 35’di. Bug\u00fcn bu oran 58’e 42’ye d\u00f6nd\u00fc. Yani yabanc\u0131 para 58. Ger\u00e7ek ki\u015filerin mevduat\u0131 y\u0131lba\u015f\u0131ndan bu tarafa 14 milyar dolar azald\u0131. T\u00fczel ki\u015filerin, yani firmalar\u0131n yabanc\u0131 para mevduat\u0131 8 milyar dolar azald\u0131. Toplamda 22 milyar \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00f6z konusu. Kur korumal\u0131 mevduat \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hedefi kesinlikle yerine getirmi\u015f durumdad\u0131r. Bunun Merkez Bankas\u0131, Hazine’ye kur art\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanan \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirebilir. Ama total ekonomiye, devletin hazinesine kur art\u0131\u015f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla enflasyon ve cari a\u00e7\u0131k olarak getirece\u011fi maliyet neydi? Kur korumal\u0131 mevduat kur \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 almas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hala ciddi enstr\u00fcman oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama ilanihaye s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fey de\u011fildir. Ekonomik konjonkt\u00fcre ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131la\u015fabilir. Bug\u00fcn yine art\u0131yor ama ilk ba\u015ftaki ivme tabii ki yok. Mevduat\u0131n ortalama vadesi ciddi anlamda artm\u0131\u015f oldu, bilan\u00e7o a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi katk\u0131lar\u0131 var tabii ki.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerde, kampanyalarda ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda o s\u0131rada mevduat d\u00f6ner, kalan mevduat zaten statiktir. Ziraat Bankas\u0131’nda baz\u0131 mevduatlar var ki, 10 y\u0131l \u00f6nce a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. T\u00fczelde farkl\u0131 m\u00fclahazalarla, tasarruf veya kendisini korumak amac\u0131yla kurulan mevduat bu gibi enstr\u00fcmanlarda de\u011ferlendirilebilir. G\u00fcndemde uzatma karar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum.<\/p>\n
20 Aral\u0131k’ta bu i\u015f devral\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131 araya girdi. Rusya ekonomisi hem Euro b\u00f6lgesi hem bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Bizim en b\u00fcy\u00fck pazar\u0131m\u0131z Euro b\u00f6lgesi. Burada b\u00fct\u00fcn maliyetler artt\u0131. Bu art\u0131\u015f bizim ithalat\u0131m\u0131za ciddi maliyettir. Enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar, yapt\u0131r\u0131mlar hepimizin pazar\u0131n\u0131 etkiledi. \u00d6demeler sistemi \u00fczerinde ciddi bask\u0131 olu\u015fturdu yapt\u0131r\u0131mlar. Enerji, g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f. Rusya turizm ve m\u00fcteahhitlik hizmetlerinde bizim i\u00e7in ciddi pazar. Ukrayna’dan 2019 y\u0131l\u0131nda 2.2 milyon civar\u0131nda turist alm\u0131\u015ft\u0131k. Kur korumal\u0131 mevduat b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, sava\u015fa ra\u011fmen g\u00f6revini fazlas\u0131yla icra etmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n
Bu i\u015f arz talep meselesi. Bir \u015feye talep olursa onun fiyat\u0131 artar. \u015eirketler ben yabanc\u0131 paraya d\u00f6nmek istiyorum derse elbette talep yaratacakt\u0131r. Bu kararlar d\u00f6viz al\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesine, BDDK’n\u0131n 26 Haziran tarihindeki karar\u0131 buna bir \u00f6nlemdir. Bug\u00fcn kur korumal\u0131 mevduat varken, vergi avantaj\u0131 varken, y\u00fczde 17 civar\u0131nda faiz veriyorken, kuru garanti ediyorken, gidip d\u00f6viz alman\u0131n bir rasyonalitesi yok. Kur y\u00fckseldi\u011finde size zaten o fark garanti ediliyor. Bug\u00fcn itibar\u0131yla 17 makul fiyat. G\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re elbette de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
Sekt\u00f6rdeki toplam bireysel kredi tutar\u0131 1.1 trilyon TL’dir. 36.3 trilyon TL toplam kredi var. Bunun 345 milyar TL’si konut kredisi, 540 milyar TL ihtiya\u00e7 kredisi. Kredi kartlar\u0131nda gerek bireysel gerek kurumsal kredinin toplam bakiyesi 422 milyar TL’dir. Bireysel kredi kartlar\u0131n\u0131n bakiyesi 277 milyar TL. Bireysel kredi kartlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 42’si taksitlendiriliyor. Bir vatanda\u015f\u0131n hem Ziraat, hem Halk, hem Garanti bankas\u0131nda kredi kart\u0131 olabilir. Limit bazl\u0131 25 bin TL ve alt\u0131nda<\/b>ki asgari y\u00fczde 25’ini \u00f6demesi gerekir. 25 binin \u00fczerinde kredi kullan\u0131yorsan\u0131z asgari y\u00fczde 40’\u0131n\u0131 \u00f6demesi gerekiyor.<\/p>\n
Bu neviden kararlar\u0131n tamam\u0131nda \u00f6ncelikle dar gelirlilere nas\u0131l dokunmaz diye limitini belirleriz. \u0130htiya\u00e7 kredilerine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler ise 50 bin TL’ye kadar 36 vade devam ediyor. 100 bin TL’nin \u00fczerinde ihtiya\u00e7 kredileri 12 aya indirildi. Bu da enflasyonist etkiyi azaltmak i\u00e7in al\u0131nan makul kararlar. Kredi kartlar\u0131ndaki takip oran\u0131 y\u00fczde 2.2’dir. T\u00fcm zamanlar i\u00e7indeki en makul oranlardan bir tanesi. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada enflasyonist etki, sava\u015f ortam\u0131 olacak, pandemiden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olacaks\u0131n\u0131z, buna ra\u011fmen y\u00fczde 2.2 takip. Bence \u00e7ok rasyonel bir orand\u0131r. T\u00fcrkiye’deki takip oran\u0131 hem makul, y\u00f6netilebilirdir. Ge\u00e7en sene takip 3.3’t\u00fc. 23 Haziran itibariyle bireysel y\u00fczde 2.3, kurumsalda y\u00fczde 2,5. K\u00fcresel kriz, sava\u015f var. Pandemiden \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u0131z. Makul bir orand\u0131r bu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de yap\u0131land\u0131rma konusunu \u00e7ok iyi beceriyoruz. Herhangi bir m\u00fclahazayla, nedenle bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demekte s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayan m\u00fc\u015fterilerimizin kredilerini yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131yoruz. Firma faaliyetine devam ediyorsa, firman\u0131n kredilerini nakit ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendiriyoruz. Sekt\u00f6r olarak y\u00fczde 80’ine kar\u015f\u0131l\u0131k ay\u0131rm\u0131\u015f durumday\u0131z. Bunlar\u0131n farkl\u0131 bir s\u0131k\u0131nt\u0131da, \u00f6z kaynak, k\u00e2rl\u0131l\u0131k \u00fczerinde bask\u0131s\u0131n\u0131 azaltm\u0131\u015f durumunday\u0131z.<\/p>\n
Spor kul\u00fcpleri de bizim kredilendirdi\u011fimiz m\u00fc\u015fterilerimiz. Kredi kulland\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. Bankalarla bu kredilerini yap\u0131land\u0131rm\u0131\u015f durumday\u0131z. Biz bankac\u0131lar bunlar\u0131n \u00f6denmesinden keyif ve memnuniyet duyar\u0131z. \u0130n\u015fallah spor kul\u00fcplerimiz bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6derler, biz de param\u0131z\u0131 tahsil etmi\u015f oluruz. A\u011fustos’ta ilk taksit d\u00f6nemleri geliyor. Bize \u015fimdilik yeniden yap\u0131land\u0131rma konusunda bir m\u00fcracaat yok.<\/p>\n
Sekt\u00f6rde 345 milyar TL konut kredisi bakiyesi var. Ziraat Bankas\u0131 olarak y\u00fczde 30’unu m\u00fcnhas\u0131ran biz kulland\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. Konut kredilerinde eskiden, enerji durumuna ba\u011fl\u0131 olarak ekspertizle y\u00fczde 80-90 kredi kullan\u0131yorduk. 10 milyar TL’nin \u00fczerindeki ekspertiz de\u011feri olan konutlar\u0131n kredilenmemesini \u00f6ng\u00f6ren d\u00fczenleme yapt\u0131k. Enflasyonist etkiyi y\u00f6netmek \u00fczere al\u0131nm\u0131\u015f bir durumdur. T\u00fcrkiye’de konut ihtiyac\u0131 var. Arz\u0131 \u015f\u00fcphesiz artt\u0131rmak laz\u0131m. Konut talebi de her zaman canl\u0131 olmaya devam edecek. Gen\u00e7 ve dinamik n\u00fcfusa sahibiz. Yabanc\u0131lar\u0131n \u00fclkeye ciddi tevecc\u00fch\u00fc var. Konut sto\u011funa bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o sto\u011fun da yenilenmeye ihtiya\u00e7 var. K\u0131rsaldan kente g\u00f6\u00e7 var. Konut her zaman bu \u00fclkede ihtiya\u00e7 ve cazip. Bug\u00fcn itibariyle en son say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n ilan etti\u011fi iki konuta gelince. \u0130kisinde de ortak noktalar konut kredi kartlar\u0131na, ihtiya\u00e7 kredilerine d\u00fczenlenmesinde s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130lk defa konut alacak olan, \u00fczerinde herhangi konut olmayan ki\u015fi ve ailede de olmayacak. Ekspertizleri 2 milyon TL’nin alt\u0131nda olacak. Onu bozduruyor olmas\u0131 laz\u0131m. 5 bin m\u00fc\u015fteri 2.1 milyar TL bu kapsamda Ziraat Bankas\u0131’nda kredi kullanm\u0131\u015f. Konut arz\u0131n\u0131n bu d\u00f6nemde az oldu\u011funu biliyoruz. Konut kredisi bakiyesinde ciddi bir art\u0131\u015f oldu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye ekonomisi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k bir ekonomi. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn \u00fczerine bina oldu\u011fu bir ekonomi. Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7ok nitelikli bankalar\u0131m\u0131z var. 22 farkl\u0131 \u00fclkelerin bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde yat\u0131r\u0131mlar\u0131 var. En son bir bankam\u0131z\u0131n sermayedar\u0131 ilave yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. T\u00fcrkiye bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne ciddi anlamda tevecc\u00fch var. Kamu bankalar\u0131 olarak biz ekonomiye daha farkl\u0131 katk\u0131lar verdi\u011fimiz oluyor. \u00d6zel sekt\u00f6r bankalar\u0131 da T\u00fcrkiye’de g\u00fc\u00e7l\u00fc. Onlar\u0131n da ciddi pay alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te ciddi pay alacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6zel sekt\u00f6r bankalar\u0131n s\u00fcrecin ana motoru olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Biz 158 y\u0131ll\u0131k bir bankay\u0131z. 158 y\u0131ld\u0131r tar\u0131m Ziraat Bankas\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli konu oldu, bundan sonra da devam edecek. \u015eu anda en b\u00fcy\u00fck kredi kulland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z sekt\u00f6r tar\u0131m. Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn tar\u0131ma y\u00fczde 68’ini Ziraat Bankas\u0131 kulland\u0131rm\u0131\u015f. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde finansmana eri\u015fiminde herhangi bir zaafiyet yoktur. Bankada kulland\u0131\u011f\u0131m bir ifade var. Futbolda \u0130lhan Cavcav sezonu gibi isimlendirmeler oldu. Bu sene Ziraat Bankas\u0131’na bir isim vereceksek Tar\u0131m Sezonu demek isterim demi\u015ftim. Bu sene g\u0131daya eri\u015febilir olmas\u0131 en \u00f6nemli konular aras\u0131nda. Bir her zaman g\u00f6sterdi\u011fimiz \u00f6zeni biraz daha fazla g\u00f6sterdik. \u0130lk ayda 72 milyar TL kredi, 34 milyar TL tahsilat yapm\u0131\u015f\u0131z. Toplam kredi tutar\u0131 146 milyar TL. Bu kredinin 124 milyar TL’si s\u00fcbvansiyonlu kredi. Bir k\u0131sm\u0131 Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan kredi. 752 bin m\u00fc\u015fteriye kredi kulland\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. Bu sene 29 bin k\u00fcsur ilave yeni m\u00fc\u015fteri tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde kredi kullanm\u0131\u015f durumda. S\u00fcbvansiyonlu kredilerin, 14,50 faiz oran\u0131 kullan\u0131yoruz. 124 milyar TL’li s\u00fcbvansiyonlu kredilerde bunun 124 milyar TL’li kredilerin y\u00fczde 29’u faiz oran\u0131 bug\u00fcn itibar\u0131yla s\u0131f\u0131rd\u0131r. Tamam\u0131 Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131’ndan kar\u015f\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n
Y\u00fczde 20’si faiz oran\u0131 y\u00fczde 1-5 aras\u0131nda. Enflasyon y\u00fczde 78. Y\u00fczde 45’inin faiz oran\u0131 y\u00fczde 5-10 aras\u0131nda. Sadece 6 milyarl\u0131k kredinin oran\u0131 y\u00fczde 10’dur. Tar\u0131mda en b\u00fcy\u00fck kalem hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc. Kredilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tamam\u0131n\u0131n faiz oran\u0131 y\u00fczde 6-7’ye tekab\u00fcl ediyor. Toplam 146 milyar TL i\u00e7erisinde tahsil edilmemi\u015f oran y\u00fczde 1’in alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7ift\u00e7inin geri \u00f6deme kabiliyeti vard\u0131r. Bir m\u00fc\u015fterimiz takibe d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde her konuda destek oluyoruz. Hukuksal s\u00fcreci ba\u015flat\u0131yoruz. Bug\u00fcn itibar\u0131yla T\u00fcrkiye’de trakt\u00f6r\u00fc elinden al\u0131nm\u0131\u015f tek bir m\u00fc\u015fteri yok. \u00dcretim arac\u0131n\u0131n elinden al\u0131nmas\u0131 diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fil. Sekt\u00f6rde hukuksal s\u00fcre\u00e7 i\u015fletiliyor. Ziraat Bankas\u0131 \u00fcretim arac\u0131na el koyma mahiyetinde herhangi bir uygulama yok.<\/p>\n
GES \u00fcr\u00fcn\u00fc, yani gelire endeksli senet \u00fcr\u00fcn\u00fc, i\u00e7 bor\u00e7lanma senetlerin \u00e7e\u015fitlendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Burada iki kurum s\u00f6z konusuydu. K\u0131y\u0131 Emniyeti ve Devlet Hava Meydanlar\u0131n\u0131n gelirleri baz al\u0131nd\u0131. 6 ay vadesi vayd\u0131. 6.6 milyar TL’lik talep. Ciddi talep ald\u0131. \u0130lk bir \u00fcr\u00fcnd\u00fc. Ben \u00e7ok anlaml\u0131, nitelikli, do\u011fru sonu\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc hem T\u00fcrkiye’de hem d\u00fcnya \u00f6rne\u011finde en kurall\u0131 sekt\u00f6rlerdir. En \u00e7ok denetlenen sekt\u00f6rlerdir. En kurumsalla\u015fm\u0131\u015f sekt\u00f6rlerdir. Kural seti \u00e7ok nettir. Biz d\u00f6viz konusunda m\u00fc\u015fterili i\u015flem baz\u0131nda s\u00fcre\u00e7ler y\u00f6netiriz. Kamu bankalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k pozisyon olu\u015fturarak d\u00f6viz satmalar\u0131 gibi bir kavram s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Habert\u00fcrk\u2019e konuk olan T\u00fcrkiye Bankalar Birli\u011fi (TBB) Ba\u015fkan\u0131 Alpaslan \u00c7akar, BDDK’n\u0131n ticari krediler i\u00e7in D\u00f6viz \u015fart\u0131 karar\u0131n\u0131n piyasalara …<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":36632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[3575],"class_list":["post-36631","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-altcoin","tag-yabanci-para"],"yoast_head":"\n