Habert\u00fcrk\u2019e konuk olan T\u00fcrkiye Bankalar Birli\u011fi (TBB) Ba\u015fkan\u0131 Alparslan \u00c7akar, BDDK’n\u0131n ticari krediler i\u00e7in D\u00f6viz \u015fart\u0131 karar\u0131n\u0131n piyasalara yans\u0131mas\u0131 hakk\u0131nda K\u00fcbra Par, Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni Yavuz Barlas ve Bloomberg HT Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni A\u00e7\u0131l Sezen’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7akar’\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
Enflasyonu \u00fc\u00e7 temel boyutuyla de\u011ferlendirmek laz\u0131m. Birinci boyut maliyet enflasyonu. Gerek pandemi ve devam\u0131nda petrol fiyat\u0131nda ciddi anlamda s\u0131\u00e7rama olmu\u015ftu. 2021 y\u0131l\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda d\u00fcnyada enflasyon, ticaret hacmine y\u00f6nelik beklentiler vard\u0131. B\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 y\u00fczde 3,5’tu. Bu sene y\u00fczde 4 civar\u0131nda bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc vard\u0131. K\u00fcresel ekonomi farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7iyor. \u015eubat ay\u0131nda Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 oyunun dengesini bozdu. Do\u011falgaz, petrol, enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan, g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hakikaten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck potansiyel. Euro b\u00f6lgesinin Rusya’dan enerji al\u0131m\u0131 y\u00fczde 38’di. 4 \u00fclkenin enerjisinin y\u00fczde 100’\u00fcn\u00fc Rusya kar\u015f\u0131l\u0131yor. Zaten enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f, sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi tedarik zincirindeki bozulma arz\u0131 negatif etkiledi. Bu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya enflasyon olarak yans\u0131d\u0131.<\/p>\n
Biz Euro b\u00f6lgesinde olsayd\u0131k enflasyonumuz y\u00fczde 70 mi olacakt\u0131? Hay\u0131r. Her \u00fclkenin kendisine g\u00f6re ger\u00e7ekli\u011fi farkl\u0131. ABD’de son 40 y\u0131l\u0131n enflasyonu var. Geli\u015fmi\u015f olan \u00fclkelerde 1993’den bu tarafa en y\u00fcksek enflasyon var. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde 1983 y\u0131l\u0131ndan bug\u00fcne en y\u00fcksek enflasyon var. Biz net enerji ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclkeyiz. Ge\u00e7en sene y\u0131l boyunca \u00fclkemizin faturas\u0131 51 milyar dolard\u0131. Biz cari fazla veriyoruz. Enerji girildi\u011finde i\u015fin rengi de\u011fi\u015fiyor maalesef. Enerjiden kaynaklanan ciddi cari a\u00e7\u0131k \u00e7\u0131k\u0131nca net olarak kur \u00fczerine bask\u0131 yarat\u0131yor. O kadar yabanc\u0131 paray\u0131 bulman\u0131z laz\u0131m. Kur enflasyon anlam\u0131na gelir. Enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n maliyetler \u00fczerinde etkisi, \u00f6zellikle kur \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ciddi bir maliyet enflasyonunu yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal etmi\u015f oluyoruz.<\/p>\n
Hem maliyet enflasyonu hem enflasyon birle\u015fti\u011finde fiyat mekanizmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131. Enflasyon enflasyonu do\u011furuyor. Ben enflasyonun y\u0131l sonunda y\u00fczde 50’ler seviyesine d\u00fc\u015febilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorum. Turizm gelirleri dolay\u0131s\u0131yla cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi likiditenin bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Biz ithalat yaparak ihracat yapan bir \u00fclkeyiz. \u0130thal etti\u011fimiz her \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131 artmaya ba\u015fl\u0131yor. Enflasyon enflasyonu do\u011fruyor. Fiyatlama mekanizmas\u0131n\u0131 bozuyor. Olmamas\u0131 gereken fiyatlar etiketlere yans\u0131maya ba\u015fl\u0131yor. Bu rasyonel bir fiyatlama de\u011fil asl\u0131nda. Y\u00fczde 78 seviyesindeki beklenti enflasyonunun y\u00fczde 40’dan a\u015fa\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Y\u0131l sonunda enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimine ge\u00e7ece\u011fini ve y\u00fczde 50 oran\u0131nda g\u00f6rebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Y\u0131l sonuna do\u011fru a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru evrilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ge\u00e7en sene Ekim ay\u0131nda y\u00fczde 2,5 ay\u0131nda, Kas\u0131m ay\u0131nda yan\u0131lm\u0131yorsam y\u00fczde 3,5, Ocak’ta da y\u00fczde 11’di. Art\u0131k a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nde olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n
Enflasyon asl\u0131nda cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n sonucu olan bir durumdur. Kur de\u011fi\u015fimi T\u00fcrkiye’de her zaman enflasyonu do\u011furmu\u015ftur. Yeni ekonomik modelde \u00fcretimin, arz\u0131n, ihracat\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Katma de\u011ferli arz\u0131 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda cari fazla verirseniz. Arz talebi kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 i\u00e7in orada bir enflasyon sonucunu do\u011furmayacakt\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada ekonomik kriz vard\u0131, 2020’de pandemi geldi. Pandemi sonras\u0131 hafif toparlanma olurken sava\u015f \u00fcst\u00fcne bindi. Cari a\u00e7\u0131k makas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Sava\u015f de\u011fil, enerji fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f olmasayd\u0131 cari fazla verecektik ve enflasyonla kar\u015f\u0131la\u015fmayacakt\u0131k. Yeni ekonomik model cari fazlay\u0131 yakalamak i\u00e7in olmazsa olmaz. Bu sene y\u00fczde 7.3 civar\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fck. Bu d\u00f6nemde istihdam\u0131 artt\u0131rd\u0131k. 34 milyon civar\u0131nda istihdama ula\u015ft\u0131k. Biz d\u00fcnya gelirinden pay almak zorunday\u0131z, insan\u0131m\u0131z\u0131n refah\u0131n\u0131 artt\u0131rmak, istihdam yaratmak zorunday\u0131z. Altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda \u00e7ok ciddi mesafe ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Enflasyon, y\u00fcksek faiz oranlar\u0131yla bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapabilme \u015fans\u0131n\u0131z yok. \u00dcretim fazlas\u0131 vererek b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n
Bug\u00fcn itibar\u0131yla faiz oranlar\u0131yla enflasyon aras\u0131ndaki ba\u011f b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada koptu. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelere bak\u0131n faiz oran\u0131 art\u0131\u015f\u0131na gittiler; ancak bundan sonra da agresif bir \u015fekilde faiz art\u0131r\u0131m\u0131na gidemeyecekler. Euro b\u00f6lgesinde resesyon net olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bizde durgunluk veya resesyon anlam\u0131nda herhangi bir \u015fey s\u00f6zkonusu de\u011fil. Biz makul finansmanla \u00fclke ekonomisini b\u00fcy\u00fctmeye devam ediyoruz. Bug\u00fcn faiz oranlar\u0131n\u0131 y\u00fczde 70-80’lere getirirseniz ekonominin tamamen tepetaklak olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bizim \u00fclkemizde bunun olmas\u0131 s\u00f6zkonusu olamaz. Biz cari fazla verecek \u015fekilde firmalar\u0131n yat\u0131r\u0131m, \u00fcretimlerine destek olacak, finansman maliyetinin y\u00f6netilebilir k\u0131lmak ad\u0131na makul faiz oran\u0131yla kredilendirme yap\u0131yor olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
Arz\u0131 art\u0131rmak durumunday\u0131z. Bunun i\u00e7in de \u00fclkede sanayi \u00e7ok ciddi geli\u015fim i\u00e7erisinde. Turizme bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131nda 35 milyar dolar gelire sahipti. Ge\u00e7en sene 24 milyard\u0131. Bu sene 6.6 milyar dolar. 2019 y\u0131l\u0131ndaki turizm gelirini ge\u00e7iyor olaca\u011f\u0131z. Turizm gelirimizle enerji faturam\u0131z\u0131 \u00f6deyebiliyorduk. Bug\u00fcn itibar\u0131yla o korelasyon koptu. \u0130malat, turizm, tar\u0131m ve di\u011fer sekt\u00f6rlerin tamam\u0131nda ciddi canlanma s\u00f6zkonusu. Gerek BDDK, gerek Merkez Bankas\u0131’n\u0131n krediyle ilgili kararlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kur \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azaltmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en son BDDK’n\u0131n firmalar\u0131n kredi kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme oldu. Bunlar\u0131n tamam\u0131 bir taraftan da talebin y\u00f6netilmesine ili\u015fkin kararlar. Biz beklentileri de bu paralelde y\u00f6netmek durumunday\u0131z. B\u00fct\u00fcn etkileri ve parametreleri bir arada d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m; faiz, kur, enflasyon, b\u00fcy\u00fcme, \u00f6deme dengesi, istihdam. Bug\u00fcn itibariyle \u00fclke ekonomisi canl\u0131, 800 milyar dolarl\u0131k b\u00fcy\u00fckl\u00fck i\u00e7erisinde, ihracat rekorlar\u0131 k\u0131ran d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Bunun mutlaka bir neticesi olacak.<\/p>\n
Bu sene kredi b\u00fcy\u00fcmesi TL cinsinden 993 milyar TL oldu. Ge\u00e7en sene 103 milyar TL’ydi. Enflasyon ve maliyet art\u0131\u015flar\u0131n getirdi\u011fi bir tablo vard\u0131. Firmalar\u0131n kredi ihtiyac\u0131 has\u0131l oldu. Yeni ekonomik modelde temel parametre selektif kredi politikas\u0131. Do\u011frudan ihracat, tar\u0131m, katma de\u011fere gidiyor olmas\u0131 laz\u0131m. Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc olarak hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kredinin ak\u0131betinin sorguland\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nem gibi bir d\u00f6nem olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kredi kulland\u0131r\u0131rken \u00f6nce ‘bu paray\u0131 ne yapacaks\u0131n’ diye sorar\u0131z. Sonra takibi yapar\u0131z. B\u00fct\u00fcn kredilerin gitti\u011fi mecras\u0131n\u0131 takip ederiz. Bir miktar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedik cari i\u015flemlerde kullan\u0131lmak \u00fczere kredi veririz. 1,5 y\u0131l \u00f6nce kredilerin y\u00fczde 23’\u00fc bireysel y\u00fczde 75 kurumsal krediler. Bug\u00fcn itibar\u0131yla y\u00fczde 81 kurumsal, y\u00fczde 19’u bireysel; yani konut, ta\u015f\u0131t vs. \u0130kinci s\u0131rada ticaret var y\u00fczde 16, daha sonra in\u015faat var. Enerji y\u00fczde 9’a \u00e7\u0131kt\u0131. Krediler selektif olarak kulland\u0131r\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n
Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131 kredilerin selektif olarak do\u011fru mecralarda kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flanmas\u0131. Varl\u0131klar\u0131n i\u00e7inde d\u00f6vizi varken Uygun maliyetli TL cinsinden kredi kullanarak d\u00f6viz al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek. Cari denge dolay\u0131s\u0131yla kur \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 azaltacak \u00f6nlemleri almak zorunday\u0131z. Kur \u00fczerinde s\u00fcrekli yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc k\u00fcresel bask\u0131 var. Bu ama\u00e7la baz\u0131 kararlar ald\u0131. Bu kararlarda \u015f\u00f6yle bir \u015fey \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; bu firmalar ba\u011f\u0131ms\u0131z denetime tabi olacak. \u0130kincisi TL cinsinden yabanc\u0131 para varl\u0131klar\u0131 alt\u0131n ya da bankada yer alan mevduatlar\u0131 TL \u00fczerinden 15 milyon TL’nin \u00fczerinde olacak. \u015eirketin aktif b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ise 11 y\u0131l i\u00e7erisinde net sat\u0131\u015f has\u0131lat\u0131ndan hangisi y\u00fcksekse onun y\u00fczde 10’undan fazla yabanc\u0131 para, varl\u0131k bulunduramayacak. Bu \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131n birarada olmas\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu var. Yabanc\u0131 para kredi konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131 yok. O kapsamda herkes alabiliyor. 32 say\u0131l\u0131 karar kapsam\u0131nda olmasa bile yabanc\u0131 para pozisyon a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olan, yani d\u00f6viz cinsinden y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan \u00f6demesi olan firma o pozisyon kadar d\u00f6viz alma \u015fans\u0131 var. Kamu G\u00f6zetim Kurumu’nun yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 veriye g\u00f6re T\u00fcrkiye’de 13 bin 900 potansiyel firma var. Bu kriteri sa\u011flayan firma say\u0131s\u0131 350 civar\u0131nda. Bu dinamik bir s\u00fcre\u00e7, pekala artabilir.<\/p>\n
Burada ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim firma say\u0131s\u0131 360 civar\u0131nda. Bu firmalar\u0131n kredi kullanma a\u015famas\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim raporunu ibraz ediyor olmas\u0131 laz\u0131m. BDDK Ba\u015fkan\u0131m\u0131z ge\u00e7en hafta \u015funu s\u00f6yledi; biz s\u00fcreci de\u011ferlendiriyoruz. 360 civar\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim firmas\u0131 var demi\u015ftim. Bu kural\u0131 esnetiyorlar. Yeminli m\u00fc\u015favirler de dahil olacak. Daha \u00f6nce kurumsal kredi kartlar\u0131, tedarik finansman sistemi kapsam\u0131ndaki krediler de onlar da matraha dahil ediliyordu. Bunlar da matrahtan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. \u00d6zetlersek; Yeminli mali m\u00fc\u015favir onay\u0131 geldi. DBS, kurumsal kredi kart\u0131, tedarik finansman\u0131 kapsam\u0131ndaki krediler istisna oldu. Factoring kurumlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi krediler matrah de\u011ferlendirilmesine tabi oldu. Buradaki temel ama\u00e7, do\u011frudan kur \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azaltmak. \u015eahs\u0131n yabanc\u0131 paras\u0131 varken, TL kredi al\u0131p tekrar d\u00f6vize d\u00f6nmesini engellemek.<\/p>\n
Biz ola\u011fan bir d\u00f6nem ya\u015fam\u0131yoruz, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya i\u00e7in konu\u015fuyorum. Kuru, enflasyonu, di\u011fer ekonomik parametrelerin s\u0131kl\u0131kla yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi bir d\u00f6nemde otoritenin benzer kararlar al\u0131yor olmas\u0131 ola\u011fand\u0131r. Zaman\u0131n ruhu bunu zorunlu k\u0131l\u0131yor. 360 firma diyoruz ama bunlar\u0131n ciddi yabanc\u0131 para varl\u0131klar\u0131 var. Bunu engelliyor olmak laz\u0131m. S\u00fcre\u00e7 itibar\u0131yla yabanc\u0131 para d\u00f6viz alan firma i\u00e7in hi\u00e7bir k\u0131s\u0131t s\u00f6zkonusu de\u011fil. Ancak bir firma yabanc\u0131 para varl\u0131\u011f\u0131 var oldu\u011fu halde kredi al\u0131p onu d\u00f6vize d\u00f6n\u00fcyorsa, kur \u00fczerinde ciddi bask\u0131 yarat\u0131yor. Kredilendirmenin d\u00f6vize ve alt\u0131na d\u00f6n\u00fcyor olmas\u0131n\u0131 san\u0131yorum hi\u00e7birimiz istemiyoruzdur. T\u00fcrkiye’de yat\u0131r\u0131m i\u015ftah\u0131 \u00e7ok canl\u0131. Ciddi anlamda yat\u0131r\u0131ma giden kredi var.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de mal, hizmet sermaye hareketleri her zaman serbest olmu\u015ftur. \u0130steyen her t\u00fcrl\u00fc ticareti yapabilme h\u00fcrriyetine sahiptir. Bug\u00fcn yabanc\u0131 paran\u0131n yurt i\u00e7i, yurt d\u0131\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc sirk\u00fclasyonu serbesttir. TL cinsinden kredi verip yabanc\u0131 para almas\u0131 engellenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla yabanc\u0131 para almak serbesttir. \u00dclke ekonomisi kadar, bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki serbestiyet kadar emin olun ba\u015fka \u00fclkelerde bu kadar\u0131 yok. \u0130ngiltere, Almanya’da T\u00fcrkiye’deki kadar h\u0131zl\u0131 hesap a\u00e7abilme \u015fans\u0131n\u0131z yok. Parasal sirk\u00fclasyonunuzu bu kadar h\u0131zl\u0131 yapamazs\u0131n\u0131z. Her paran\u0131n ak\u0131betini izah etmek zorundas\u0131n\u0131z. Burada yap\u0131lan TL cinsinden kredi kulland\u0131r\u0131l\u0131p, bunun d\u00f6vize d\u00f6nmesini engellemektir.<\/p>\n
Bir \u015firketten beklenen faaliyet k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131, sermaye art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bir \u015firket TL cinsinden ya da yabanc\u0131 para cinsinden pozisyonu korumas\u0131n\u0131 k\u0131smen anlayabilirim. Ama bir \u015firket bu ama\u00e7la d\u00f6viz tutmamas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Herhangi bir \u015fekilde d\u00f6viz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yok, gelir, gider TL cinsinden. Ancak paras\u0131n\u0131 dolarda tutmamas\u0131, euoroda tutmamas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Habert\u00fcrk\u2019e konuk olan T\u00fcrkiye Bankalar Birli\u011fi (TBB) Ba\u015fkan\u0131 Alparslan \u00c7akar, BDDK’n\u0131n ticari krediler i\u00e7in D\u00f6viz \u015fart\u0131 karar\u0131n\u0131n piyasalara …<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":36626,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[503,3575],"class_list":["post-36625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-altcoin","tag-ulke","tag-yabanci-para"],"yoast_head":"\n