T\u00dc\u0130K, internet sitesinde, T\u00fcketici Fiyat Endeksi (T\u00dcFE) madde sepetinde madde baz\u0131nda fiyat yay\u0131m\u0131 yerine daha detayl\u0131 endeks yay\u0131m\u0131na (COICOP 5) ge\u00e7i\u015f hakk\u0131nda duyuru yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
Duyuruda, T\u00dc\u0130K’in Resmi \u0130statistik Program\u0131 kapsam\u0131nda yay\u0131mlamakta oldu\u011fu t\u00fcm istatistiklerde oldu\u011fu gibi, T\u00dcFE’yi de uluslararas\u0131 norm ve standartlar do\u011frultusunda, Avrupa \u0130statistikleri Uygulama Esaslar\u0131’n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc dikkate alarak hesaplad\u0131\u011f\u0131 ve yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
T\u00dcFE veri derleme, i\u015fleme ve da\u011f\u0131t\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin t\u00fcm detaylar\u0131n, T\u00dc\u0130K’in Kalite G\u00fcvence \u00c7er\u00e7evesinde de tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan “eri\u015filebilirlik ve a\u00e7\u0131kl\u0131k” ilkeleri kapsam\u0131nda internet sayfas\u0131nda yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ifade edilen duyuruda, “\u0130statistik \u00fcretim s\u00fcreci, s\u00fcrekli geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen toplumsal, ekonomik, teknolojik ve d\u00f6nemsel ko\u015fullara ve bu do\u011frultuda artan ihtiya\u00e7 ve beklentilere dayal\u0131 olarak her ge\u00e7en g\u00fcn geli\u015fmekte ve iyile\u015fmektedir.” ifadesi kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Duyuruda, ulusal istatistik ofislerinin uluslararas\u0131 standartlara uygun \u00fcrettikleri t\u00fcm istatistiklerin g\u00fcn\u00fcn ko\u015fular\u0131na, piyasa ve kullan\u0131c\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verebilmesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra iyi uygulama \u00f6rneklerini de yak\u0131ndan takip ettikleri ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yans\u0131tt\u0131klar\u0131 aktar\u0131larak, bu do\u011frultuda, T\u00dcFE kapsam\u0131nda yay\u0131mlanmakta olan baz\u0131 tablolar\u0131n sunum \u015fekli ve i\u00e7eri\u011fi konusunda, piyasadaki fiyat hareketlerinin kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan daha do\u011fru okunmas\u0131 ve takip edilmesine imkan verecek baz\u0131 d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n
Ayl\u0131k bazda yay\u0131mlanmakta olan ortalama madde fiyatlar\u0131na ili\u015fkin tablonun da, kamuoyunda yanl\u0131\u015f anlama ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 de\u011ferlendirmelere sebebiyet verdi\u011fi i\u00e7in, May\u0131s 2022 T\u00dcFE sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren g\u00fcncellenmemesine karar verildi\u011fi belirtilen duyuruda, \u015funlar\u0131 kaydedildi:<\/p>\n
“Bunun yerine Harcama Gruplar\u0131na G\u00f6re Endeks Sonu\u00e7lar\u0131 tablosunun kapsam\u0131 geni\u015fletilerek, Amaca G\u00f6re Bireysel T\u00fcketim S\u0131n\u0131flamas\u0131-COICOP 4’l\u00fc d\u00fczey yerine, daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 endeks de\u011fi\u015fimlerini i\u00e7eren ve COICOP 5’i d\u00fczeye denk gelen 144 temel ba\u015fl\u0131k i\u00e7in endeks sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 2022 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla T\u00dcFE kapsam\u0131nda 409 madde, 904 madde \u00e7e\u015fidi i\u00e7in her ay yakla\u015f\u0131k 560 bin 392 fiyat derlenmektedir. Fiyat derleme i\u015fleminin “madde \u00e7e\u015fidi” d\u00fczeyinde yap\u0131l\u0131p, d\u00fcnya genelinde ortalama fiyatlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 yay\u0131mlayan neredeyse hi\u00e7bir \u00fclke bulunmamas\u0131na ra\u011fmen, \u00fclkemizde “madde” d\u00fczeyinde yay\u0131mlan\u0131yor olmas\u0131, s\u00f6z konusu tablonun kamuoyunda yanl\u0131\u015f de\u011ferlendiriliyor olmas\u0131n\u0131n temel sebebidir. Netice olarak benzinli ara\u00e7 fiyat\u0131 olarak kamuoyuna sunulan madde fiyat\u0131, takip edilen t\u00fcm benzinli ara\u00e7lar\u0131n ortalama fiyat\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktayd\u0131. Bu durum homojen olmayan t\u00fcm maddeler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Bu minvalde verilebilecek bir di\u011fer \u00f6rnek ise taze sebze ve meyve fiyatlar\u0131d\u0131r. Mevsimsel ge\u00e7i\u015flerde fiyat hareketlili\u011fi y\u00fcksek olan \u00fcr\u00fcnlerden, taze meyve ve sebze fiyatlar\u0131 haftada bir kez olmak \u00fczere ayda d\u00f6rt kez derlenmektedir. S\u00f6z konusu madde fiyatlar\u0131 tablosunda Kurumumuz taraf\u0131ndan d\u00f6rt kez (her hafta) derlenmi\u015f olan taze sebze ve meyve fiyat\u0131n\u0131n ortalamas\u0131 hesaplanarak yay\u0131mlanmaktayd\u0131. Ancak, kamuoyunun son haftadaki (en g\u00fcncel) fiyatlara odaklanmas\u0131 nedeniyle, Kurumumuz taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan d\u00f6rt haftan\u0131n ortalamas\u0131na dayal\u0131 taze sebze ve meyve fiyatlar\u0131 da di\u011fer \u00fcr\u00fcnler gibi s\u0131kl\u0131kla tart\u0131\u015fma konusu olmaktayd\u0131. Taze sebze ve meyvede genel olarak sezon giri\u015fi olan aylarda, d\u00f6rt hafta ortalamas\u0131, son hafta fiyat\u0131ndan y\u00fcksek olabilirken, sezon sonunda ise son hafta fiyatlar\u0131na k\u0131yasla daha y\u00fcksek ortalama fiyatlar olu\u015fabilmekteydi. Kamuoyunda ise madde baz\u0131nda son hafta fiyatlar\u0131ndan daha y\u00fcksek ortalama fiyat a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda herhangi bir ele\u015ftiri gelmezken, tam tersi durumlarda Kurumumuz haks\u0131z ele\u015ftirilere maruz b\u0131rak\u0131lmaktayd\u0131.”<\/p>\n
\u00dclkelerin fiyat yay\u0131mlama durumlar\u0131<\/b><\/p>\n
Duyuruda, gerek \u00fcr\u00fcnlerin homojen olmayan yap\u0131lar\u0131, gerekse ayl\u0131k ortalama fiyatlar\u0131n haber b\u00fclteni yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndeki piyasa fiyatlar\u0131ndan farkl\u0131 olabilmesi gibi nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, d\u00fcnya genelindeki ulusal istatistik ofislerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun madde d\u00fczeyinde fiyat yay\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131larak, bu kapsamda Avrupa Birli\u011fi’ne (AB) \u00fcye ve aday \u00fclkeler, EFTA \u00fclkeleri, ABD ve Kanada’n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 33 ulusal istatistik ofisinin internet sitelerinin de incelendi\u011finde, madde d\u00fczeyinde t\u00fcm fiyatlar\u0131 yay\u0131mlayan herhangi bir \u00fclke bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kaydedildi.<\/p>\n
Bu kapsamda, ilgili \u00fclkelerden 17’sinin hi\u00e7bir \u015fekilde fiyat bilgisi payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131, 9’unun se\u00e7ilmi\u015f maddelerin ayl\u0131k ortalama fiyatlar\u0131n\u0131, 4’\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmi\u015f maddelerin y\u0131ll\u0131k ortalama fiyatlar\u0131n\u0131, 3’\u00fcn\u00fcn ise sadece ayl\u0131k enerji fiyatlar\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi vurgulanan duyuruda, \u015fu bilgiler verildi:<\/p>\n
“\u0130lgili \u00fclkelerin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 endeks d\u00fczeylerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda COICOP 4. ve 5. d\u00fczeylerde endeks bilgilerinin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00dc\u0130K’in 3 Haziran 2022 itibar\u0131yla COICOP 4’l\u00fc seviyeden, daha detayl\u0131 olan COICOP 5’li d\u00fczeye ge\u00e7mesinin yan\u0131 s\u0131ra, se\u00e7ilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ayl\u0131k de\u011fi\u015fim fiyatlar\u0131n\u0131n da yay\u0131m\u0131na ba\u015flamas\u0131yla birlikte T\u00fcrkiye’nin bu alanda, AB’ye \u00fcye ve aday \u00fclkeler, EFTA \u00fclkeleri, ABD ve Kanada’n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 33 \u00fclke i\u00e7inde \u015feffaf olan \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131, umumi verilere dayal\u0131 olarak m\u00fc\u015fahade edilmektedir.”<\/p>\n
Benzin ve motorin fiyatlar\u0131 hakk\u0131nda kamuoyu bilgilendirmesi<\/b><\/p>\n
Duyuruda ayr\u0131ca, benzin ve motorin fiyatlar\u0131n\u0131n, T\u00dc\u0130K b\u00f6lge m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri taraf\u0131ndan ayl\u0131k \u00fcr\u00fcn fiyat derleme d\u00f6nemlerinde, akaryak\u0131t sat\u0131\u015f noktalar\u0131ndan derlendi\u011fi ifade edilerek, ilgili \u00fcr\u00fcnlere t\u00fcketim miktarlar\u0131 ise Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumundan (EPDK) al\u0131nan g\u00fcnl\u00fck pompa sat\u0131\u015f miktarlar\u0131na ait idari kay\u0131tlardan temin edildi\u011fi bildirildi.<\/p>\n
\u00d6zellikle benzin ve motorin fiyatlar\u0131ndaki g\u00fcnl\u00fck fiyat dalgalanmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, bu \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nelik g\u00fcnl\u00fck talepler de genel itibar\u0131yla zaml\u0131 fiyatlar yans\u0131madan \u00f6nce ciddi oranda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fine i\u015faret edilen duyuruda, \u015fu de\u011ferlendirmelere yer verildi:<\/p>\n
“Kurumumuz taraf\u0131ndan ilgili \u00fcr\u00fcnlere ait ayl\u0131k ortalama sat\u0131\u015f fiyat\u0131, g\u00fcnl\u00fck fiyatlarla g\u00fcnl\u00fck t\u00fcketim miktarlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemi ile hesaplanmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 uygulamalar da fiyat de\u011fi\u015fikli\u011fi hesaplamalar\u0131n\u0131n olabildi\u011fince t\u00fcketim miktar\u0131 ile a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f fiyatlar \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir. Baz\u0131 bas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131nda yer alan ve reel iktisadi talebin g\u00f6z ard\u0131 edilerek, sadece ‘g\u00fcnl\u00fck ortalama fiyatlar’ \u00fczerinden basit ortalama alma y\u00f6ntemiyle elde edilen y\u00fczeysel fiyatlarla Kurumumuz taraf\u0131ndan ilgili \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nelik g\u00fcnl\u00fck t\u00fcketim miktar\u0131n\u0131n da hesaplara dahil edilerek elde edilen “a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ortalama fiyatlar\u0131n” farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi, kullan\u0131lan metodolojilerin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Homojen \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131nda dahi farkl\u0131 y\u00f6ntemler kullan\u0131larak ayn\u0131 madde fiyat\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan tart\u0131\u015fmalar, T\u00dc\u0130K’in AB’ye \u00fcye ve aday \u00fclkeler, EFTA \u00fclkeleri, ABD ve Kanada’da oldu\u011fu gibi se\u00e7ilmi\u015f homojen maddeler haricinde kalan \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmamas\u0131 karar\u0131n\u0131n ne denli isabetli bir karar oldu\u011funun \u00f6nemli bir g\u00f6stergesidir.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dc\u0130K, internet sitesinde, T\u00fcketici Fiyat Endeksi (T\u00dcFE) madde sepetinde madde baz\u0131nda fiyat yay\u0131m\u0131 yerine daha detayl\u0131 endeks yay\u0131m\u0131na (COICOP 5 …<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":33383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[503],"class_list":["post-33382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-altcoin","tag-ulke"],"yoast_head":"\n