Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, \u0130ngiltere merkezli The Economist dergisi i\u00e7in makale kaleme ald\u0131.<\/p>\n
Erdo\u011fan, makalesinde, Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n, kurallar temelinde i\u015fleyen uluslararas\u0131 d\u00fczen, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabeti ve Euro-Atlantik g\u00fcvenli\u011fi konusundaki yayg\u0131n inan\u0131\u015flara meydan okudu\u011funu, ya\u015fanan s\u00fcrecin ayn\u0131 zamanda tarihin en b\u00fcy\u00fck askeri ittifak\u0131 olan NATO’yu yeniden aya\u011fa kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin 70 y\u0131ld\u0131r NATO’nun gururlu ve vazge\u00e7ilmez bir \u00fcyesi oldu\u011funa i\u015faret eden Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’nin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasiyi savunmak i\u00e7in Kore’ye asker g\u00f6ndermesinin ard\u0131ndan 1952’de ittifaka kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde ve sonras\u0131nda T\u00fcrkiye’nin, Orta Do\u011fu, Kafkasya ve Karadeniz b\u00f6lgelerinde istikrar sa\u011flay\u0131c\u0131 ve olumlu bir akt\u00f6r oldu\u011funu, T\u00fcrk askerinin de NATO g\u00f6revleri kapsam\u0131nda Kosova’dan Afganistan’a kadar d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesine gitti\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n
Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’nin ayn\u0131 zamanda savunma sanayisine milyarlarca dolar yat\u0131r\u0131m yaparak savunma kapasitesini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini, bu ilave kapasite sayesinde ortaya konan \u00fcr\u00fcnlerin Ukrayna’n\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu farkl\u0131 sava\u015f b\u00f6lgelerinde \u00f6nemli etkiler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“T\u00fcrkiye’nin bu artan kapasitesi NATO’nun dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve g\u00fcc\u00fcne katk\u0131 sunmu\u015ftur. Ortaklar\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye’nin, NATO’nun kolektif g\u00fcvenlik misyonuna sundu\u011fu katk\u0131y\u0131 her zaman takdir etseler de kendi g\u00fcvenlikleri tehdit alt\u0131nda<\/b> olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda bu katk\u0131y\u0131 \u00e7abucak unutmu\u015ftur. T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemini yaln\u0131zca (Balkanlar’da ya\u015fanan kriz gibi) kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k d\u00f6nemlerinde hat\u0131rlayan payda\u015flar\u0131m\u0131z, T\u00fcrkiye olmadan uzun vadeli istikrar\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi h\u00fclyas\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f; bu nedenle tehdidin savu\u015fturulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan jeopolitik ger\u00e7ekleri ve b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel tehditleri g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015ftir. Ku\u015fkusuz bu h\u00fclyalar\u0131, ya\u015fanan uluslararas\u0131 krizler sonucunda hep k\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.”<\/p>\n
“Bu tav\u0131r NATO’ya uzun y\u0131llar kaybettirdi”<\/b><\/p>\n
Erdo\u011fan, son y\u0131llarda uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehditlerin de\u011fi\u015fime u\u011framas\u0131 sonucu bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n NATO’yu art\u0131k i\u015flevini tamamlam\u0131\u015f ve “demode” bir \u00f6rg\u00fct olarak nitelemesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, “Hatta Emmanuel Macron 2019’da ittifak\u0131n ‘beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc’ ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir. Ayn\u0131 kesimler T\u00fcrkiye’nin de bu \u00f6rg\u00fctteki rol\u00fcn\u00fc sorgular olmu\u015ftu. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hayalperestlikle a\u015f\u0131r\u0131 bir stratejik miyopluk sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bu tav\u0131r NATO’ya uzun y\u0131llar kaybettirdi.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Buna ra\u011fmen T\u00fcrkiye’nin, baz\u0131 \u00fcye \u00fclkelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcz ve yer yer sorumsuzca tav\u0131rlar\u0131n\u0131 NATO’ya mal etmedi\u011fini, aksine NATO’nun \u00f6nemini vurgulayarak, \u00fcye \u00fclkelere (NATO\u2019nun misyonunu yeni tehditleri i\u00e7erecek \u015fekilde g\u00fcncellemek ve \u00f6rg\u00fct\u00fc yeni jeopolitik ve k\u00fcresel s\u0131namalar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha \u00f6nemli k\u0131lmak gibi) ad\u0131mlar\u0131 atmalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu\u011funu an\u0131msatan Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’nin bu \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n giderek istikrars\u0131zla\u015fan uluslararas\u0131 sisteme kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 pozisyonla paralellik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Erdo\u011fan, bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye’nin, t\u0131pk\u0131 di\u011fer uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler gibi NATO’nun da yeni g\u00fcvenlik tehditlerine kar\u015f\u0131 baz\u0131 reformlar yapmas\u0131 gerekti\u011fini savundu\u011funa i\u015faret ederek, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“\u00d6zellikle ter\u00f6r tehdidi konusunda (bir\u00e7ok \u00fcye \u00fclkenin do\u011frudan hedef al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen) kolektif g\u00fcvenlik noktas\u0131nda yeterli ad\u0131m at\u0131lmamas\u0131 hem g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fini zedeliyor hem de NATO \u00fclkelerinin kamuoylar\u0131nda \u00f6rg\u00fcte y\u00f6nelik derin bir g\u00fcvensizlik olu\u015fturuyordu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye bu durumu kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm NATO zirvelerinde vurgulad\u0131 ve ter\u00f6rle m\u00fccadelenin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmesi i\u00e7in uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011finin elzem oldu\u011funu ifade etti. Bu kapsamda NATO’nun ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle m\u00fccadele ederken istihbari ve askeri konularda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 arzu ettik. Bunun yaln\u0131zca ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n engellenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda NATO s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ter\u00f6r\u00fcn finansman\u0131 ve eleman dev\u015firme faaliyetlerinin engellenmesi hususunda g\u00fcndeme getirdik.”<\/p>\n
“\u00dcye \u00fclkeler, ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 hamlelerin ne kadar yerinde oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc”<\/b><\/p>\n
Erdo\u011fan, ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye’nin \u00e7evresinde i\u00e7 sava\u015flar ya\u015fan\u0131rken NATO’dan baz\u0131 me\u015fru ve gerekli taleplerde bulundu\u011funu belirterek, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“S\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n ve hava saham\u0131z\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan bu yana g\u00f6r\u00fclen en b\u00fcy\u00fck m\u00fclteci dalgas\u0131 b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131karken ‘insani g\u00fcvenlik’ i\u00e7in bu taleplerde bulunduk. Bu konularda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lan \u00fclkemiz, bu krizlerle tek ba\u015f\u0131na m\u00fccadele etti ve bu m\u00fccadelede b\u00fcy\u00fck bedel \u00f6dedi. Oysa ki bu krizler konusunda NATO b\u00fcnyesinde at\u0131lacak ad\u0131mlar, bundan sonraki d\u00f6nemde NATO’nun s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fanacak di\u011fer \u00e7at\u0131\u015fma ve krizlerle m\u00fccadele konusunda da \u00f6rg\u00fct\u00fc haz\u0131rlayabilirdi.<\/p>\n
Ukrayna sava\u015f\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan durum T\u00fcrkiye’nin beklenti ve \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n ne kadar yerinde oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00e7at\u0131\u015fmalar ciddi y\u0131k\u0131ma neden olurken T\u00fcrkiye’nin jeopolitik konumunun fark\u0131na varan birtak\u0131m \u00fcye \u00fclkeler, ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 hamlelerin ne kadar yerinde oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Ger\u00e7ekten de T\u00fcrkiye, NATO \u00fcyelerine gelecekte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nacak jeopolitik s\u0131namalara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylerken hakl\u0131yd\u0131. NATO’nun \u00f6nemsiz oldu\u011funu savunanlara kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6neminin giderek artaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte de kesinlikle hakl\u0131yd\u0131k.<\/p>\n
NATO i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin ne denli \u00f6nemli ve kritik bir \u00fclke oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerce yeniden kabul edilirken, baz\u0131 \u00fcyelerin T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelen kimi tehditleri tam olarak takdir edememesi talihsiz bir durumdur. T\u00fcrkiye’ye g\u00f6re \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya’n\u0131n \u00fcyeli\u011fe kabul\u00fc, kendi g\u00fcvenli\u011fi ve \u00f6rg\u00fct\u00fcn gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan riskler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. 5. madde uyar\u0131nca NATO’nun en b\u00fcy\u00fck ikinci ordusunun yard\u0131m\u0131na ko\u015fmas\u0131n\u0131 bekleyen bu \u00fclkelerin, AB ve ABD taraf\u0131ndan da ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul edilen PKK’n\u0131n eleman dev\u015firme, finansman ve propaganda faaliyetlerini engellemesini beklemek en do\u011fal hakk\u0131m\u0131zd\u0131r.”<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’nin aday \u00fclkelerden t\u00fcm ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin faaliyetlerini durdurmalar\u0131n\u0131 ve mensuplar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye’ye iade etmelerini istedi\u011fini vurgulayarak, “Bu \u00fclkelerin makamlar\u0131yla a\u00e7\u0131k kan\u0131tlar payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve ad\u0131m atmalar\u0131 beklenmi\u015ftir. \u0130laveten T\u00fcrkiye, bu \u00fclkelerin NATO \u00fcyelerince yap\u0131lacak ter\u00f6rle m\u00fccadele operasyonlar\u0131na destek vermelerini arzu etmektedir. Ter\u00f6r t\u00fcm \u00fcye \u00fclkelere tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r ve aday \u00fclkelerin \u00f6rg\u00fcte kat\u0131lmadan \u00f6nce bu ger\u00e7e\u011fi kabul etmeleri gerekmektedir. Gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmamalar\u0131 halinde T\u00fcrkiye bu konudaki duru\u015funu de\u011fi\u015ftirmeyecektir.” ifadelerine yer verdi.<\/p>\n
“Ter\u00f6r\u00fcn hedefi olmu\u015f t\u00fcm \u00fcyeler ad\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f kararl\u0131 bir ad\u0131md\u0131r”<\/b><\/p>\n
“T\u00fcrkiye, (\u0130sve\u00e7’in \u00fclkemize uygulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden) her t\u00fcrl\u00fc silah ambargosunun NATO \u015femsiyesi alt\u0131ndaki askeri ortakl\u0131k ruhuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir.” ifadesini kullanan Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Bu gibi k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n sadece ulusal g\u00fcvenli\u011fimiz de\u011fil NATO’nun kimli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece zararl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya\u2019n\u0131n ittifaka kat\u0131lma \u0131srar\u0131 da NATO\u2019nun g\u00fcndemine gereksiz bir madde eklemi\u015ftir. T\u00fcrkiye’nin, \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya’n\u0131n \u00fcyeliklerine itiraz\u0131 ayn\u0131 zamanda \u015fimdiye kadar ter\u00f6r\u00fcn hedefi olmu\u015f t\u00fcm \u00fcyeler ad\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f kararl\u0131 bir ad\u0131md\u0131r. Ter\u00f6r\u00fcn dini, milleti ve rengi yoktur. Hedefi sivil halka zarar vermek olan her \u00f6rg\u00fct\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda her \u00fcye \u00fclkenin kararl\u0131 bir \u015fekilde durmas\u0131 bu ittifak\u0131n en \u00f6nemli misyonlar\u0131ndan biridir. Hi\u00e7bir \u00fclkenin bu konuda bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r.”<\/p>\n
Erdo\u011fan, sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme, k\u00fcresel bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131 destekleme s\u00f6z konusu oldu\u011funda her zaman k\u0131sa yollar\u0131n mevcut olmayabilece\u011fini ancak at\u0131labilecek cesur ve do\u011fru ad\u0131mlar sayesinde bu yollar\u0131n elden geldi\u011fince k\u0131salt\u0131labilece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
“Ankara’da talimat verebilece\u011fi hi\u00e7bir makam bulunmamaktad\u0131r”<\/b><\/p>\n
\u0130sve\u00e7 ve Finlandiya’n\u0131n m\u00fcttefik olmak istedikleri devletlerin g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131 ve hassasiyetleri konusunda g\u00f6sterece\u011fi tavr\u0131n, T\u00fcrkiye’nin de bu \u00fclkeleri ne kadar m\u00fcttefik olarak g\u00f6rmek isteyece\u011fini belirleyece\u011fini kaydeden Erdo\u011fan, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“\u0130ttifak\u0131n her geni\u015fleme s\u00fcrecinde olumlu ve yap\u0131c\u0131 bir noktada duran T\u00fcrkiye’nin par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu \u00f6rg\u00fctle ili\u015fkilerini sorgulamaya c\u00fcret edenlerin cehaleti ve hadsizli\u011fi bu duru\u015fumuzu de\u011fi\u015ftirmeyecektir. Diplomasi ve diyalo\u011fun her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcne a\u00e7\u0131k olan \u00fclkemiz, bu \u00e7abalar\u0131n aday \u00fclkelerin ikna edilmesine odaklanmas\u0131n\u0131 tavsiye etmektedir. Ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda g\u00f6n\u00fcls\u00fcz olan hi\u00e7bir \u00fclkenin Ankara\u2019da talimat verebilece\u011fi hi\u00e7bir makam bulunmamaktad\u0131r. NATO \u00fcyelerinin ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda \u00e7ifte standart uygulamas\u0131 halinde ittifak\u0131n itibar\u0131n\u0131n ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tehlikeye girece\u011fine inan\u0131yoruz.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, \u0130ngiltere merkezli The Economist dergisi i\u00e7in makale kaleme ald\u0131. Erdo\u011fan, makalesinde, Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n, kurallar …<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":28882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[1643,2356,2876,503,799],"class_list":["post-28881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-altcoin","tag-nato","tag-orgut","tag-turkiyenin","tag-ulke","tag-uye"],"yoast_head":"\n